Blog uit Duffel

14 februari 2013

De weg naar Homo sapiens (deel 4 : De Homo erectus)







In deel 4 van "de weg naar Homo sapiens" volgen we de reis die de Homo erectus maakte.
Ongeveer 2.0 Ma geleden verliet hij het Afrikaanse continent en migreerde via een vruchtbare corridor naar Azië. Mogelijk keerde hij terug naar Afrika waar hij verder ontwikkelde. 


De weg naar Homo sapiens - index
http://dirkdrubbel.blogspot.be/2014/08/de-weg-naar-homo-sapiens-index.html


Homo erectus


http://en.wikipedia.org/wiki/Homo_erectus

- De Homo erectus (*) is een uitgestorven species die leefde tot het einde van het pleistoceen. Er werden overblijfselen gevonden in Azië en Afrika van 1.8 Ma tot 0.3 Ma oud.
(*) Homo erectus betekent de "rechtopstaande mens"
http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/homo-erectus
http://www.stanford.edu/~harryg/protected/chp22.htm

- De Homo erectus verliet Afrika ca. 2.0 Ma geleden en migreerde, waarschijnlijk onder invloed van de "Saharan pump" (*) naar het Midden Oosten (Dmanisi?) en daarna verder Oostwaarts naar China (Zhoukoudian) en Java (Modjokerto,Sangiran, Ngandong, Sambungmacan).Mogelijk keerden er ook terug naar Afrika waar ze verder ontwikkelden.
(*) Gedurende periodes van vele duizenden jaren was de Sahara, mede door hevige moessonregens, een savanne ("wet Sahara") met rivieren en meren, wat  de fauna en flora toeliet te migreren naar Eurazië. In de periode 1.8-0.8 Ma trad opnieuw een "woestijnfase" in die de migratie stopte. 
Hierdoor geraken populaties afgezonderd en ontstaat "Allopartrische soortvorming" d.i. populaties die wegens geografische scheiding evolueren tot een aparte soort.
http://en.wikipedia.org/wiki/Sahara_pump_theory
http://en.wikipedia.org/wiki/Allopatric_speciation
http://humanorigins.si.edu/research/asian-research/earliest-humans-china


  • Oost - Azië


Zhoukoudian : Peking Man

http://en.wikipedia.org/wiki/Sinanthropus_pekinensis

Zhoukoudian cave
- In Zhoukoudian werd kalksteen gewonnen uit sedimentlagen waarvan bekend raakte dat ze veel fossielen bevatten.
- In 1921 beslissen de paleontologen Johann Gunnar Andersson en Otto Zdansky de lagen nader te onderzoeken en vinden in 1923 twee mensachtige tanden: een kies en een voorkies.
In 1926 openbaart Andersson de vondst van twee tanden van een vroege mens uit Zhoukoudian.
   

http://en.wikipedia.org/wiki/Johan_Gunnar_Andersson
http://en.wikipedia.org/wiki/Otto_Zdansky


Davidson Black
- De anthropoloog Davidson Black onderzoekt de tanden en schrijft ze toe aan een nieuw genus Sinanthropus pekinensis.
(*) Het is de geoloog William Grabau die de populaire naam "Peking man"  verzon.
http://en.wikipedia.org/wiki/Davidson_Black
http://en.wikipedia.org/wiki/Amadeus_William_Grabau

- Davidson Black organiseerde verder onderzoek (*) van de site, gesteund door de "Rockefeller Foundation".
http://en.wikipedia.org/wiki/Pei_Wenzhong
http://fr.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin



Schedel van de
Peking Man
- In 1929 vond Wenzhong Pei de eerste schedel van de "Peking Man"
http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7937351.stm








- In de jaren 1929 - 1937  werden 14 schedelfragmenten, 11 onderkaken, veel tanden en enkele beenderen van het skelet opgegraven in de Lower Cave (*) van de Locality 1 op de Zhoukoudian site: een scheenbeen, stukken van een opperarmbeen, een sleutelbeen, een scheenbeen en handwortelbeentjes. 
(*) In 1933 werden fossielen van de Homo sapiens gevonden in de hoger gelegen Upper Cave .

- De ouderdom van de fossielen werd geschat op 300 -500 Ka .Recent onderzoek zou uitwijzen dat ze 750 Ka oud zijn.   
http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7937351.stm


- De herseninhoud (*) van de schedels varieerde van 915 cc bij een jongeling tot 1225 cc bij een volwassen man en was gemiddeld 1059 cc
(*) De herseninhoud is groter dan bij de "Java Man"


- Wanneer Davidson Black in 1934 overleed nam de anatoom en paleontoloog Franz Weidenreich in 1935 de taak over.
Franz Weidenreich

- Het jaar 1936 was het vruchtbaarste want er werden niet minder dan drie schedels gevonden. (*) 

(*) In 1939 , bij de inval van Japan, werden de opgravingen stopgezet. Toen men in 1941 de fossielen wou verschepen naar de USA om ze in veiligheid te brengen, gingen ze bij de tocht naar de noordelijke havenstad Qinhuangdao verloren. Gelukkig had Weidenreich voor natuurgetrouwe afgietsels gezorgd.   
 


Peking Man

Peking Man




http://www.modernhumanorigins.net/pekingman1.html
http://archaeologynewsnetwork.blogspot.be/2011/05/peking-man-could-have-used-weapons-in.html
http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-2256248/The-Peking-Man.html
http://ancienthistory.about.com/gi/o.htm?zi=1/XJ&zTi=1&sdn=ancienthistory&cdn=education&tm=205&gps=434_8_1191_554&f=10&su=p284.13.342.ip_&tt=8&bt=1&bts=1&zu=http%3A//www.unesco.org/ext/field/beijing/whc/pkm-site.htm
http://www.talkorigins.org/faqs/homs/peking.html
http://www.topchinatravel.com/china-attractions/zhoukoudian-peking-man-site.htm


- In 1949 werden de opgravingen hervat en in de periode 1949-1966 werden nog heel wat fossielen werden gevonden o.a. tanden, fragmenten van een scheenbeen en een opperarmbeen, een onderkaak, een achterhoofdsbeen en een voorhoofdsbeen.


Voorhoofdsbeen en achterhoofdsbeen
Peking Man 1966
Tanden van de peking Man
gevonden 1949-1951










http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/zhk.html

Schedel samengesteld uit
fragmenten van 4 individuen


- Volgens de grootte van een gevonden dijbeen wordt de lengte van een mannelijke Homo erectus pekinensis geschat op 156 cm en 144 cm voor een vrouwelijk wezen.  


- Er werden stenen werktuigen gevonden vervaardigd uit kwarts, zandsteen en vuursteen met de aambeeld-techniek (anvil technique) en de bipolar technique.
De werktuigen behoren tot het Acheulean type.
http://en.wikipedia.org/wiki/Acheulean

Werktuigen gevonden
bij de Peking man
(780 Ka)




http://www.youtube.com/watch?v=wfKn4xgQPIg
http://www.youtube.com/watch?v=UZ5pmxfbnQY
http://arbannig.blogspot.be/2012_03_25_archive.html
http://arbannig.blogspot.be/2011/12/experimental-production-of-pebble-tools.html
http://anthromuseum.missouri.edu/minigalleries/handaxes/intro.shtml
http://people.bu.edu/paulberg/china_zh.html

Peking Man
(illustratie)
- Bij het ontgraven van de diverse lagen waren de onderzoekers aanvankelijk van mening dat de Peking Man in de grotten leefde en de  dierlijke resten die er werden gevonden resten waren van de buit bij het jagen.

- Dit vond bevestiging in het feit dat er sporen van aslagen werden gevonden die werden verondersteld overblijfsel te zijn van een haardvuur

- De antropologen Henri Breuil en Franz  Weidenreich waren van mening dat de gebroken schedels en beenderen veroorzaakt waren door soortgenoten om de hersenen en het merg op te eten m.a.w. een bewijs van  kannibalisme.
http://fr.wikipedia.org/wiki/Henri_Breuil
http://www.uiowa.edu/~bioanth/courses/Peking1.htm

- Later wees onderzoek door o.a. de archeoloog Lewis Binford toonde aan dat het aandeel van gevonden fossielen in de grot slecht 0.5% afkomstig was van de Peking Man, waaruit men besloot dat hij niet de permanente bewoner van de grot was. Men vond er bijna geen ledematen van de Peking Man, een aanwijzing dat hij niet ter plaatse was gestorven. Bovendien was het meest volledige gevonden skelet afkomstig van de Pachycrocuta brevorostris, een reuze hyena.
Men gaat er nu van uit dat de Peking Man na zijn dood door de hyena werd verslonden.

- De aslagen zouden er gekomen zijn wanneer de Peking Man vuur gebruikte om de carnivoren op afstand te houden bij zijn pogingen om vlees van een gedood dier te bemachtigen. Men gaat er van uit dat de Peking Man niet de vaardigheid had om eigenhandig vuur te maken, maar vuur ontdekte tijdens natuurlijk, door blikseminslag, ontstane branden. Waarschijnlijk hebben ze het vuur bewaard door brandende takken mee te brengen naar hun schuilplaats en het te onderhouden door brandbaar materiaal aan toe te voegen. 



Yunxian


Yunxian
(EV 9001)
Yunxian
(EV 9002)












- In 1989 en 1990 werden in Yunxian/China twee schedels (EV 9001 & EV 9002) gevonden. Ze werden door de antropologen Li Tianyuan en Dennis Etler als Homo erectus beschreven. ESR datering van het tandglazuur van zoogdieren in de site geven een gemiddelde ouderdom van 581 ± 93 Ka.

- De vervorming van de schedels maakt de determinatie moeilijk en andere wetenschappers beschouwen de schedels eerder afkomstig van de archaïsche Homo sapiens.

EV 9001 - Sangiran 17
- De gelijkenis tussen EV 9001 en Sangiran 17 wijst  evenwel naar de Homo erectus.
Bovendien is de ouderdom van 581 Ka een paar eeuwen ouder dan de oudste fossielen van de archaïsche Homo sapiens.(*)
(*) Schedels van de archaïsche Homo sapiens werden gevonden in Jinniushan (280Ka) en Dali (200Ka) 

http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/yunxian.html
http://www.cabrillo.edu/~detler/
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1594044


Gongwangling : Lantian Man


Gongwangling
(PA 1051-6)
- In 1964 werden bij Gongwang bij Lantian in de provincie Shaanxi/China een tand en daarna fragmenten van een schedel (PA 1051-6) ontdekt die mogelijk afkomstig zijn van de Homo erectus.
(*) Hij wordt ondergebracht in een subgenus de Homo erectus lantianensis .
Datering van de site door paleomagnetisme (*) geeft een ouderdom weer van 1.15 - 0.75 Ma
De schedelfragmenten zijn beschadigd en vervormd maar er is gelijkenis met de schedels uit Zhoukoudian.
De herseninhoud wordt geschat op 780 cc hetgeen eerder weinig is voor een Homo erectus.

- Er  werden in de site werktuigen, overblijfselen van dieren en sporen van aardvuur gevonden wat zou wijzen op jacht en gebruik van vuur.

http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/gongwang.html
http://hua.umf.maine.edu/China/Xian/Shaanxi_History/pages/003_History_Museum.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Lantian_Man
http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_39044.htm
 http://history.cultural-china.com/en/56History12889.html

 (*) Paleomagnetisme is de meting van de richting van het magnetisch veld in gesteenten. Omdat het aardmagnetisch veld in de loop der tijden regelmatig omkeerde kan het als ruwe datering gebruikt worden. 
http://nl.wikipedia.org/wiki/Omkering_van_het_aardmagnetisch_veld
http://en.wikipedia.org/wiki/Paleomagnetism


Chenjiawo : Lantian Man


Chenjiawo
Mandible
- In 1963 werd in Yehu bij de stad Lantian in Shaanxi/China een onderkaak gevonden van waarschijnlijk een vrouwelijk Homo erectus lantianensis.
De onderkaak werd via paleomagnetisme gedateerd op 500 -650 Ka
http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/chenjiaw.html








Nanjing : Nanjing Man



Nanjing schedel
- In 1993 werd in de Tangshan grot bij Nanjing/China een mannelijke en een vrouwelijke schedel gevonden die gedateerd (*) werd op 580 - 620 Ka.
(*) Datering met de U/Th methode op het gesteente dat de fossielen omsloot.
De ouderdom van de fossielen is opnieuw voer voor de discussie over de " Out of Africa theorie"  en het "multiregionaal model"


- De schedel werd toegeschreven aan Homo erectus nankinensis, een subspecies van de Homo erectus.
http://en.wikipedia.org/wiki/Nanjing_Man
http://www.trussel.com/prehist/news248.htm
http://www.china.org.cn/english/2001/Mar/8450.htm
http://www.cbc.ca/news/technology/story/2012/05/28/f-richard-leakey-evolution.html


*****************************************************************************************************************

 *** Multiregionaal Model ***


Multiregional theory
De theorie, ontwikkeld door o.a. Wolpoff , die stelt dat de Homo sapiens niet op één plaats ontstond maar op verschillende plaatsen. Zo zou de Javaanse Home erectus de voorouder zijn van de Australische Homo sapiens.

http://en.wikipedia.org/wiki/Multiregional_origin_of_modern_humans





*** Out of Africa theory ***


Verspreiding van Homo sapiens
1 Homo sapiens
2 Homo neanderthalensis
3 De vroegste Homo species
De recentere theorie, ook "Replacement theory" genoemd, die stelt dat de Homo sapiens in Afrika ontstond en na migratie de plaats innam van archaïsche Homo species die allen uitgestorven zijn. Volgens deze theorie is er een overlapping van de archaïsche Homo met de Homo sapiens.   

http://en.wikipedia.org/wiki/Replacement_theory

*******************************************************************************************************

Yuanmou man : Yuanmou man


Youanmou snijtanden
- In 1965 werden in de Yuanmou regio in de provincie Yunnan /China door de geoloog Fang Qian twee snijtanden gevonden.
- Later werden er in de site stenen werktuigen, bewerkte beenderen en sporen van kampvuur gevonden. 
- Na veel onderzoek werden de tanden  gedateerd (*) op 500-600 Ka.
De grootte en het uitzicht wees naar een Homo erectus en ze  werden ingedeeld in een ondersoort de Homo erectus youanmouensis.
(*) Aanvankelijk werden ze gedateerd op 1.7 Ma. Verder onderzoek wees uit dat de lagen waartussen ze werden gevonden in de loop der tijden een inversie hadden ondergaan..

 http://en.wikipedia.org/wiki/Yuanmou_Man
http://www.china.org.cn/e-gudai/1.htm
http://www.chinaculture.org/gb/en_travel/2003-09/24/content_32589.htm
http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/yuanmou.html


Hexian: Hexian Man


PA 830
- In 1980-1981 werden in een grot te Longtandong in de Hexian regio / China  fossielen gevonden bestaande uit een bijna volledig schedeldak (PA 830), een stuk van een onderkaak, schedelfragmenten en enkele tanden.
De dateringen lopen volgens de gebruikte methode uiteen van 170-270 Ka (U series) en 200 Ka (Thermoluminesence)
- De herseninhoud bedraagt ca. 1025 cc (*)
(*) Gezien het robuuste uitzicht van de schedel gaat het hier waarschijnlijk over een man.

- Volgens de onderzoekers komt de morfologie van Homo erectus Hexianensis meer overeen met de Homo erectus  uit Java dan uit Zhoukoudian. 
http://www.modernhumanorigins.net/pa830.html
http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/hexian.html

****** Homo erectus of Orang-oetan ************************************************

Wushan : Wushan Man


Wushan Man
- In 1996 werden in Longgupo in Wushan county/China
3 voortanden en een onderkaakfragment met 2 kiezen opgegraven.
- De laag waarin de fossielen werden gevonden werden gedateerd op 2.04 Ma oud.
http://www.china.org.cn/english/culture/231787.htm
http://news.xinhuanet.com/english/2007-11/13/content_7066569.htm
http://www.travelchinaguide.com/river/yangtze_attraction/little_gorge/longgupo.htm
 


- In 1992 beschreef de paleoantropoloog Russel Ciochon de fossielen in een subspecies Homo erectus wushanensis. 
http://en.wikipedia.org/wiki/Russell_Ciochon

- Verscheidene wetenschappers o.a. Milford Wolpoff uitten hun twijfels.
Wolpoff was van mening dat uit de slijtage van een kies bleek dat de aangrenzende tand eerder aan een Orang Outan dan aan een Homo erectus deed denken.
http://en.wikipedia.org/wiki/Milford_Wolpoff

- Eerst in 2009 veranderde Ciochon van mening (*) en gaf toe dat de fossielen afkomstig waren van een uitgestorven apensoort.
(*) Na onderzoek van een groot aantal tanden van primaten uit het pleistoceen wijzigde hij zijn mening. Bovendien was er in de streek 2.04 Ma geleden een subtropisch woud. De vroege Homo hield zich in die periode op in open grasland aan de rand van een bos.   
http://en.wikipedia.org/wiki/Wushan_Man
http://news.nationalgeographic.com/news/2009/06/090617-early-human-ape-mystery.html
http://www.nature.com/news/2009/090617/full/459899a.html

*************************************************** Homo erectus of Orang-oetan ***



Nihewan basin


Nihewan basin
- De Nihewan basin is een basin gelegen tussen bergwanden langs de Sanggan rivier op 150km ten Westen van Beijing/China.
- In het bassin, voorheen een binnenmeer,  bevindt zich een 85.5 m dikke laag fluvio sedimenten. 


- Het basin is bekend voor de vele sites waar werktuigen uit de Oldowan periode werden gevonden.
Reeds in 1972 werd gestart met opgravingen. ondertussen zijn reeds op meer dan 60 sites werktuigen gevonden.
http://en.wikipedia.org/wiki/Oldowan

- Omdat de sedimenten geen materiaal bevatten om radiometrisch te dateren werd de ouderdom bepaald via magnetostratigrafie (*)
(*)Magnetostratigrafie is het relatief dateren van gesteentelagen aan de hand van het magnetisme in die gesteentelagen. Magnetostratigrafie maakt gebruik van de omkeringen van het aardmagnetisch veld die in de loop van de geologische geschiedenis plaatsvonden 
http://en.wikipedia.org/wiki/Magnetostratigraphy

- De ouderdom van de bekendste sites variëren van 1.3 - 1.7 Ma : Majuangou (MJG) 1.66–1.55 Ma, Lanpo (LP) op 1.6 Ma,  Xiaochangliang (XCL) op 1.36 Ma, Xiantai (XT) op 1.36 Ma, Banshan (BS) op 1.32 Ma, Feiliang (FL) op
1.2 MaDonggutuo (DGT) op 1.1 Ma en Shangshazui (SSZ) op 1.6-1.7 Ma.




Shangshazui
(a-d) Kernen (e-g) flinters/schrapers


- De vondst van deze werktuigen geeft aan dat de Homo erectus leefde in Centraal China 1.6-1.7 Ma geleden.

http://www.nature.com/srep/2013/130815/srep02403/full/srep02403.html
http://www.stoneageinstitute.org/nihewan.html#.Uot-fn4VH3g
http://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-90-481-9094-2_13
http://humanorigins.si.edu/evidence/behavior/hammerstone-majuangou-china
http://www.globaltimes.cn/content/713991.shtml
http://humanorigins.si.edu/italichomo-erectusitalic-survives-habitat-change-nihewan-basin-china




Tongzi

- In 1972 werd in een kalksteen grot, de Yanhui grot, 10 km NW van de stad Tongzi in de provincie Guizhou/ China een snijtand en een onvolledige premolaar opgegraven.

- Uit de vorm van de tanden dacht men dat ze afkomstig waren van een individu die in de evolutielijn lag tussen de Homo erectus pekinensis en de archaïsche Homo sapiens uit Dingcun en Changyang ( zie deel 14 )

http://books.google.be/books?id=vL4_vUbv4ZQC&pg=PA96&lpg=PA96&dq=Tongzi+fossils&source=bl&ots=-y7deyj9_N&sig=1AqZ2mgHsp6Kw2BxTZ1b5Yr5LYA&hl=nl&sa=X&ei=24duUsPAPMSVswbr4oD4Dg&ved=0CEwQ6AEwBA#v=onepage&q=Tongzi%20fossils&f=false
http://en.cnki.com.cn/Article_en/CJFDTOTAL-RLXB198403001.htm



  • Zuid-Oost Azië


Trinil : Java Man

http://nl.wikipedia.org/wiki/Javamens



Eugène Dubois

- In 1891 -1894 vond de paleoantropoloog Eugène Dubois aan de oever van de Solo rivier bij Trinil in Java/Indonesië een aantal fossielen van een Hominine.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Eug%C3%A8ne_Dubois









- In 1891 werd een kies (Trinil 1) en een plat dik schedeldak (Trinil 2) opgegraven, in 1892 werd een dijbeen (Trinil 3) gevonden en de volgende jaren twee tanden en enkele dijbeenfragmenten (Trinil 4-9).
De ouderdom van de fossielen is onzeker en wordt geschat op 0.7 -1.0 Ma .


Trinil 2
(Pithecanthropus I)
Dijbeen
(Trinil 3)














- Wegens de geschatte hersencapaciteit van 940 cc was Dubois overtuigd dat het om een Hominine ging. Hij was overtuigd dat het dijbeen (*) bij de schedel hoorde en wegens de gelijkenis met het dijbeen van de moderne mens, concludeerde hij dat het hier om een bipedale Hominine ging en gaf het de naam Pithecanthropus erectus.(**)
(*) Het dijbeen (Trinil 3) lag op 12 m van de schedel (Trinil 2). Er is steeds twijfel geweest of het dijbeen hoorde bij de schedel of het afkomstig was van een moderne mens. 
(**) De rechtop lopende aapman : rechtop (erectus) aap (πίθηκος) man (ἄνθρωπος).
De vondst werd gemeenzaam de "Java man" genoemd.
In 1950 werd de vondst toegewezen aan Homo erectus en ondergebracht in de ondersoort Homo erectus javanicus.

http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/Trinil.html
http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/fossils/trinil-2
http://www.talkorigins.org/faqs/homs/java.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Pithecanthropus_erectus


************ Recente bevindingen (2014) ***************************************************


Stephen Munro
Een team van archeologen met Stephen Munro, Josephine Joordens en Wil Roebroeks hebben in december 2014 gepubliceerd in de wetenschappelijke tijdschriften Science en Nature dat er op één van de schelpen van de zoetwatermossels die  Dubois had opgegraven een gegraveerd zigzag patroon werd aangetroffen. 

  - Het is niet duidelijk met welke intentie de lijnen werden aangebracht, was het een uiting van kunst, versiering ,symboliek of was het een markering van een feit?  






Josephine joordens

Wil Roebroeks














http://www.nma.gov.au/history/pate/our_people/stephen_munro
http://archaeology.leiden.edu/organisation/staff/joordens.html
http://www.archaeology.leiden.edu/organisation/staff/roebroeks.html



Trinil - Gegraveerde schelp van de zoetwatrmossel 
(Pseudodon vondembuschianus trinilensis)




Trinil
Gegraveerde schelp van zoetwatermosssel

- Uit het onder zoek met een electronenmicroscoop bleek dat de groeven te gelijkmatig van lengte en diepte waren om accidenteel te zijn aangebracht m.a.w. ze waren het werk van de Homo erectus.

Datering van zand- en kleideeltjes wees uit dat de fossiele overblijfselen die Dubois in dezelfde archeologische had gevonden 430-540 Ka oud waren d.i. jonger dat tot nu aangenomen.







Trinil
geperforeerde schelp van zoetwatermosssel

Bepaalde schelpen werden doorboord (*)op de plaats van de sluitspier, hetgeen er op wijst dat de Homo erectus de mossel kon openen zonder te breken en dat de inhoud mogelijk  werd opgegeten.
(*) waarschijnlijk met een haaientand die aan de kusten van Java voorhanden was.










Trinil
Bewerkte schelp van zoetwatermosssel
Er waren ook schelpen die aan de zijde waren afgeslepen en waarschijnlijk als mes of schraper werden gebruikt.



















http://www.news.leiden.edu/news-2014/the-story-behind-the-discovery-that-turned-archaeology-on-its-head.html
http://www.upi.com/Science_News/2014/12/03/Archaeologists-say-ancient-shell-engraving-is-oldest-human-art/6921417634055/
http://news.nationalgeographic.com/news/2014/12/141203-mussel-shell-oldest-art/
http://www.standaard.be/plus/20141205/ochtend/49
http://news.sciencemag.org/archaeology/2014/12/etchings-500000-year-old-shell-appear-have-been-made-human-ancestor
http://www.smithsonianmag.com/science-nature/oldest-engraving-shell-tools-zigzags-art-java-indonesia-humans-180953522/
http://au.ibtimes.com/articles/574928/20141205/earliest-human-engravings-dr-stephen-munro-australian.htm#.VIMxz6V0z3g
http://www.sci-news.com/archaeology/science-homo-erectus-engraving-trinil-java-indonesia-02317.html


************ Recente bevindingen (2014) ***************************************************



Modjokerto : Java Man

- Tijdens de ijstijden die geregeld voorkwamen in het Pleistoceen daalde het zeeniveau dermate dat de Homo erectus over land de huidige eilanden van Zuid-Oost Azië (Java, Flores e.a. ) over land kon bereiken. 

Ralph von Königswald
- De paleoantropoloog Ralph von Königswald begon in 1934 opzoekingen te doen in Modjokerto en Sangiran in Java/Indonesië.

http://de.wikipedia.org/wiki/Gustav_Heinrich_Ralph_von_Koenigswald







Vindplaatsen van fossielen
in Java

http://videoimagesartcles.blogspot.be/2013/01/the-discover-of-java-man-in-1981.html



Perning 1 of Modjokerto 1
"Modjokerto infant"
- In 1936 vond de geoloog J.Duyfjes, lid van het team van von Königswald, in Modjokerto een schedeldak (Perning 1) van een kind (2-6 jaar). 
von Königswald  determineerde het als Pithecanthropus erectus, dezelfde species die Eugène Dubois (*) in 1891 had beschreven.
(*) Dubois had kritiek op de determinering maar von Königswald bleef bij zijn standpunt. 
http://www.angelfire.com/mi/dinosaurs/zerectus_modjokerto.html
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15788182

- De schedel van het kind had een herseninhoud van 650 cc, een hersenvolume dat als volwassene kon uitgroeien tot 750 cc, maar nog steeds geldt als het kleinste hersenvolume van de verschillende Homo erectus die in Java werden gevonden.
Het fossiel was ingebed in de Pucangan formatie en was mogelijk (*) 1.8 Ma oud
(*) Er ontstond discussie over de ouderdom, o.a. met Dubois, omdat von Königswald oorspronkelijk zou gezegd hebben dat de schedel aan de oppervlakte werd gevonden.



Sangiran : Java Man


- In Sangiran werden de fossielen gevonden in de Bapang formatie die via de Ar-methode gedateerd werd op 1.0 -1.58 Ma oud.

- In 1937 vond von Königswald een schedeldak (Sangiran 2) met en hersencapaciteit van 815 cc . In 1939 vond hij een bovenkaak (Sangiran 4)


Sangiran 2
(Pithecanthropus II)
Sangiran 4














Sangiran 10
- In 1963 werd een schedeldak (Sangiran10) opgegraven met een herseninhoud van 855 cc
.  








Sangiran 17
(Pithecanthropus VIII)
- Sastrohamidjojo Sartono ontdekte in 1969 te Sangiran/Java de meest complete schedel (Sangiran 17) van de Homo erectus in Azië.
De schedel is zeer robuust, met een lichtelijk uitstekend gezicht en grote uitstekende kaakbeenderen en een hersenvolume van ca. 1075 cc.
De schedel werd aanvankelijk gedateerd op 0.8 Ma oud maar recentelijk gedateerd op 1.15 Ma . 


http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/Sangiran.html
http://humanorigins.si.edu/evidence/3d-collection/sangiran-17
http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/fossils/sangiran-17
http://www.efossils.org/page/boneviewer/Homo%20erectus/Sangiran%2017
http://whc.unesco.org/en/list/593
http://www.athenapub.com/13sunda.htm

- Daarna tot ver in de jaren negentig werden in Java fossielen van Homo erectus blootgelegd.
In de regio Bukuran/Java werden in 1989 schedelfragmenten  (Hanoman 1) van 0.9 Ma oud gevonden en in 1996 werd nog een schedeldak (Bukuran) gevonden. Beide fossielen komen uit de Bapang formatie  

Hanoman 1
Bukuran











Skull IX - Tjg-1993.05
- In 1993 werd in Tanjung door een plaatselijke boer een schedel van Homo erectus gevonden. De schedel werd aan de oppervlakte gevonden maar was losgeraakt uit de Bapang Formatie en had een hersencapaciteit van 870 cc.
http://blog.fitb.itb.ac.id/jarif/?p=3
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21683428





Grogol Wetan
- De schedel die in 1993 in Grogol Wetan /Java werd opgegraven uit de Bapang formatie werd toegewezen aan Homo erectus en gedateerd op 1.24 Ma .










http://books.google.be/books?id=o8_AqOtCIogC&pg=PA27&lpg=PA27&dq=Bukuran+fossil&source=bl&ots=WLJuHNoh4Q&sig=k2X0Se9Ut7p98be1svYSSc5WtTs&hl=nl&sa=X&ei=ys4UUZrKNNO3hAfO-YHADw&ved=0CFAQ6AEwBA#v=onepage&q=Bukuran%20fossil&f=false
http://books.google.be/books?id=NT1YyR9lOVEC&pg=PA38&lpg=PA38&dq=sangiran+31&source=bl&ots=4o35Q4IV4p&sig=cHtikooYlMvcIVQwpCP9UDx39Ek&hl=nl&sa=X&ei=rm8VUezoCtCYhQfs24GoAQ&sqi=2&ved=0CHAQ6AEwCg

- Geruime tijd heeft men gedacht dat de Homo erectus naar Azië migreerde en dat  
die migranten de rechtstreekse voorouders waren van de latere Homo sapiens.
Recent DNA onderzoek heeft uitgewezen dat de Javaanse Homo erectus waarschijnlijk is uitgestorven in het Midden-Pleistoceen ( 781 - 126 Ka ). De enorme Toba eruptie in 69-77 Ka BP(*)die een "vulkanische winter" veroorzaakte heeft daartoe bijgedragen.
(*) BP = Before Present waarbij Present staat voor het jaar 1950  
http://en.wikipedia.org/wiki/Toba_catastrophe_theory
http://volcan-yellowstone.com/les-diff%C3%A9rents-supervolcans/volcan-toba.html
http://www.andaman.org/BOOK/originals/Weber-Toba/ch2_today/textr2.htm


******* Meganthropus ? *******************************************************************


http://en.wikipedia.org/wiki/Meganthropus

Sangiran 6
- In 1941 vond von Königswald in Sangiran een kaakfragment (Sangiran 6) van uitzonderlijke grootte.
Toen Weidenreich hat kaakfragment in handen kreeg meende hij menselijke karakteristieken te ontwaren en schreef ze toe aan een Homo erectus die leed aan acromegalie (*) maar verliet die mening en dacht aan een Meganthropus die tweemaal zo froot was als een gorilla.
(*) Acromegalie is een buitenproportionele groei van lichaamsdelen  veroorzaakt door een overmatige productie van groeihormenen. 




Sangiran 31
- Verschillende paleoanthropologen, T.Jacob (1980), S.Sartono (1982) plaatsen de Sangiran 31 bij de "Meganthropus" .
http://en.wikipedia.org/wiki/Teuku_Jacob
D.Tyler vindt de afwijkingen, zoals de uitzondelijk dikke schedel en het relatief kleine hersenvolume, voldoende om van een nieuwe species te gewagen de Homo palaeojavanicus.
Anderen zoals Kramer en Wolpoff vinden de afwijkingen te gering en wijzen de schedel toe aan Homo erectus.


http://www.uiowa.edu/~bioanth/giganto.html
http://nl.wikipedia.org/wiki/Homo_erectus_meganthropus
http://books.google.be/books?&f=falseid=5TRHOmTUTP4C&pg=PA276&lpg=PA276&dq=sangiran+10&source=bl&ots=WA29rq80yj&sig=g25dcegqFR0lKDCUYazAFpzaIvI&hl=nl&sa=X&ei=vy0WUYvBBcS1hAeMioAo&sqi=2&ved=0CC0Q6AEwAA#v=onepage&q=sangiran%2010

*********************************************************************************************

Ngandong : Solo Man 

http://en.wikipedia.org/wiki/Homo_soloensis



Ngandong 6 (Solo V)
- In de jaren 1931-1933 werden opgravingen uitgevoerd op het 20 m hoog gelegen terras langs de Solo rivier bij het dorp Ngandong/Java.
- De overblijfselen ( Ngandong 1 ...14) van een 11-tal individuen die in Ngandong werden gevonden werden in 1932 door W.Oppenrooth als Homo soloensis gecatalogeerd maar nu algemeen erkend als Homo erectus


- De hersencapaciteit was met 1210 cc behoorlijk groot (*) en de dikke schedel was voorzien van grote uitgesproken wenkbrauwbogen.
(*) De schedels van de oudere exemplaren van Homo erectus die in Zhoukoudian werden gevonden hadden een gemiddelde hersencapaciteit van 883 cc. 

Ngandong 7 (Solo VI)
Ngandong 12 (Solo XI)










Ngandong 9 (Solo VIII)
Ngandong 11(Solo X)











http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/Ngandong.html
http://archaeology.about.com/od/nterms/g/ngandong.htm
http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/fossils/ngandong-7
http://www.nature.com/news/2010/100728/full/news.2010.377.html
http://www.terradaily.com/reports/Finding_showing_human_ancestor_older_than_previously_thought_offers_new_insights_into_evolution_999.html
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC33129/
http://www.goldentime.ru/hrs_catalog_homo_4.htm

- De datering van de fossielen was problematisch met uiteenlopende resultaten voor de Ar-,de U series- en de ESR methode (*).
 (*) Veel gebruikte dateringsmethodes zijn de Ar40/Ar39 (Argon) en de U/Th (Uranium- Thorium) methode die het radioactief verval meten van onstabiele isotopen terwijl de ESR (Electron Spin Resonance) de hoeveelheid vrije radicalen meet die in de loop der tijden worden gevormd in het tandglazuur.
http://en.wikipedia.org/wiki/Argon-argon_dating
http://en.wikipedia.org/wiki/Electron_paramagnetic_resonance
http://en.wikipedia.org/wiki/Uranium-thorium_dating

- In 1996 werden de schedels door Carl Swisher met de ESR en de U-serie methode gedateerd op 27 -53 Ka oud.
Dit hield in dat de Homo soloensis de Toba eruptie zou hebben overleefd en dat hij in die regio leefde samen met de Homo sapiens wat in overeenstemming is met de " Out of Africa " theorie.(*)
Volgens recente metingen zouden de fossielen 143-612 Ka oud zijn. 

Homo sapiens
(Deep skull)
 (*) In de Niah cave in Borneo werd in 1958 een schedel ontdekt ," Deep skull"  genoemd, van ca. 42 Ka oud  behorend tot de Homo sapiens.
http://archaeology.about.com/od/nterms/qt/niah_cave.htm
http://www.world-archaeology.com/features/niah-cave-sarawak-borneo/





 Sambungmacan : Java Man






Solo rivier / Java

- Sambungmacan is een open site op de zuidelijke oever van de Solo rivier.








Sambungmacan 1
sambungmacan 3










- In 1973 werd er een schedeldak (Sambungmacan 1) van een volwassen Homo erectus gevonden.
In 1977 werd de schedel Sambungmacan 3 (*) gevonden.








(*) De schedel werd in 1998 illegaal naar de USA verscheept waar hij in 1999 in een winkel van natuurhistorische overblijfselen werd ontdekt en terugbezorgd aan Indonesië.

-Recente datering plaatsen de vondsten in de Sambungmacan site in dezelfde periode als de vondsten in Ngandong m.a.w. 143 - 612 kA oud

http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/Sambungmacan%20Homo%20eectus.html
http://www.urgeschichte.uni-tuebingen.de/fileadmin/images/harvati/downloads/Delsonetal2001.pdf
http://www.columbia.edu/~rlh2/SM3EndoAR2001.pdf
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11275968
http://biologos.org/blog/the-human-fossil-record-part-10-homo-erectus-in-asia-1


Ngawi


Ngawi 1
- In 1987 werd in het regentschap Ngawi in Oost Java/ Indonesië aan de linkeroever van de Solo rivier bij het dorp Selopuro een schedeldak (Ngawi1) gevonden.
- Het schedeldak werd gevonden in een terras die dezelfde ouderdom zou hebben als het terras waarin de Ngandong schedels werden gevonden.

- Na de vergelijking van de morfologie van Ngawi 1 met de schedels uit Trinil, Sangiran, Ngandong, Sambungmacan, Wadjak en de moderne mens werd besloten dat Ngawi 1 afkomstig is van de Homo erectus  en behoort tot de groep (*) van Sambungmacan en Ngandong.

- Ngawi 1 is verder geëvolueerd dan de Trinil-Sangiran groep uit het Vroeg tot midden Pleistoceen en behoort tot de Sambungmacan-Ngandong groep uit het Eind-Midden tot Laat Pleistoceen.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Pleistoceen

http://link.springer.com/article/10.1007/s11598-006-9017-6#page-1
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/oa.694/abstract
http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/view/274/264 


  • Eurazië


Gesher Benot  


Gedurende 7 seizoenen in de periode 1989-1997 hebben onderzoekers o.l.v. archeoloog Naama Goren-Inbar opgravingen verricht in Gesher Benot Ya'aqov,(*) een archeologische site gelegen in het noorden van de Jordaan vallei/Israël aan de rand van het Hula meer.
(*) wordt GBY afgekort
 http://archaeology.huji.ac.il/depart/prehistoric/naamag/naamag.asp


Gesher Benot Ya'aqov werktuigen
(Bovenaan: Handbijlen - Onderaan : Klievers)


- Er werden werktuigen, zaden en dierlijke overblijfselen gevonden die gedateerd werden op ca. 790 Ka. Alles wijst op een nederzetting uit het vroeg Paleolithicum.
http://en.wikipedia.org/wiki/Lower_Paleolithic

- Er werden 570 handbijlen en 201 klievers gevonden van het Acheulean type, bijna allen vervaardigd uit basalt.  
http://en.wikipedia.org/wiki/Acheulean

- De ruimtelijke verdeling waar de diverse werktuigen werden gevonden toonde aan dat er een patroon was van specifieke plaatsen waar bepaalde activiteiten plaatsvonden (*), hetgeen er op wees dat er op de nederzetting een vorm van organisatie aanwezig was die enkel mogelijk was als er ook een vorm van communicatie was.
(*) Zo werden fijne scherpe schilfers gevonden waar veel visresten werden gevonden.   
- Er werden op diverse plaatsen sporen van verbrand hout en verbrande zaden gevonden wat er op kan ijzen dat er haardvuren werden aangelegd.

- Er werden geen menselijke fossielen gevonden maar men gaat er van uit dat de bewoners tot de Homo erectus / ergaster 

http://archaeology.about.com/od/gterms/g/gesher_benot.htm
http://archaeology.huji.ac.il/GBY/english.htm
http://www.sciencemag.org/content/304/5671/725.full
http://news.nationalgeographic.com/news/2010/01/100112-modern-human-behavior/
http://gby.huji.ac.il/centers/arch/arch_project_lithic.html
http://www.fossilscience.com/research/Modern_behavior_of_early_humans_found_half-million_years_earlier_than_previously_thought.asp
http://israel21c.org/news/evidence-found-of-early-modern-humans/


Ubeidiya  


Werktuigen/Ubeidiya
- In 1960 begonnen, onder de leiding van de archeoloog Moshe Stekelis, opgravingen op de Ubeidiya site gelegen 3 km ten zuiden van het Tiberias meer in de Jordaan vallei/Israël.
Na zijn dood in 1967 namen de archeologen Ofer Bar-Yosef en Naama Goren-Inbar de leiding over.  
http://en.wikipedia.org/wiki/Moshe_Stekelis
http://archive.jta.org/article/1967/03/15/2748582/prof-moshe-stekelis-noted-archeologist-dies-in-israel-was-69
http://en.wikipedia.org/wiki/Ofer_Bar-Yosef
http://alternativeenergy.procon.org/view.source.php?sourceID=008505

- Er werden dierlijke fossielen en stenen werktuigen gevonden die met de K/Ar methode gedateerd werden op 1.5 Ma.

http://en.wikipedia.org/wiki/Ubeidiya
http://archaeology.about.com/od/uterms/g/ubeidiya.htm




Venus of Berekhat Ram





Berekhat Ram 

Berekhat Ram (*) is een kratermeer op de Gola hoogvlakte in Israël. 















Naama Goren-Inbar

In 1981 vond de archeologe Naama Goren-Inbar  er tijdens opgravingen een kiezel tufsteen van 3.5 cm lang 

http://en.emetprize.org/laureates/humanities/archaeology/prof-naama-goren-inbar/











Venus van Berekhat Ram
(h = 3.5 cm)

In 1995 publiceert ze dat het een artefact betreft dat een vrouwelijk figuur voortelt, en steunt hierbij op de groeven die zijn aangebracht aan de nek en de armen om ze te accentueren.

Het artefact werd opgegraven tussen 2 vulkanische lagen, de onderste gedateerd op 800 Ka en de bovenste op 230 Ka. Een nauwkeurigere ouderdom is niet bekend.

Goreng-Inbar besluit hieruit dat het artefact moet zijn vervaardigd door de Homo erectus op het einde van de Acheulean periode in het vroege Midden Paleolithicum. 

http://en.wikipedia.org/wiki/Acheulean







Er is onder de wetenschappers nog geen eensgezindheid of de groeven door een Homo neanderthalensis werden aangebracht en indien zo of ze intentioneel werden aangebracht om een vrouwelijk figuur uit te beelden.



Alexander Marshack
- Na microscopisch onderzoek besloot de archeoloog en specialist ter zake, Alexander Marshack, dat de groeven artificieel werden aangebracht.
http://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Marshack









https://www.youtube.com/watch?v=lKf3g3APonw
http://en.wikipedia.org/wiki/Venus_of_Berekhat_Ram
http://www.visual-arts-cork.com/prehistoric/venus-of-berekhat-ram.htm
http://www.bradshawfoundation.com/sculpture/berekhat_ram.php
http://donsmaps.com/ukrainevenus.html
http://www.delange.org/LDS_Mormon_Israel_Tours/Birket_Ram_Israel_Lake/Birket_Ram_Israel_Lake.htm




  • Indië

Attirampakkam


Attirampakkam site

- De site Attirampakkam bevindt zich in een meander van de Kortallaiya rivier, ten NW van de stad Chennai (*) de hoofdstad van de staat Tamil Nadu /Indië.
(*)Het voormalige Madras





- In 1863 werden de site Attirampakkam ontdekt door de geoloog Robert Bruce Foote die er een splijter (cleaver) ontdekte.
In 1864 vond hij een handbijl in Pallavaram, een huidige voorstad van Chennai. 


Robert Bruce Foote

(l) Cleaver van Attirampakkam
(r) Handax van Pallavaram












http://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Bruce_Foote



Shanti Pappu

- In 1999 startte er een opgravings- en een dateringsprogramma o.l.v. de archeoloog Shanti Pappu.

 
http://www.sharmaheritage.com/index.php/about-us/86-sche-content/aboutus/right-column/110-dr-shanti-pappu








- Er werd een groot aantal werktuigen uit het Acheuleaan gevonden. Ze werden vervaardigd uit kwartsiet, een gesteente dat ter plaatse werd gevonden.
- Bij de datering van de sedimentenlagen en de artefacten werd beroep gedaan op verschillende methodes (*) zoals ESR, OSL, Paleomagnetisme en Cosmogenic dating.
- De werktuigen zijn ca. 1.5 Ma oud en de oudste getuigen van de aanwezigheid van de Homo erectus in Indië.
(*) zie bij INFO onderaan
http://en.wikipedia.org/wiki/Acheulean


Attirampakkam
(werktuigen)


Attirampakkam
(handbijl)















***** Vraagteken ? **********************************************************************

Narmada

Hathnora

Hathnora site

- De is gelegen op de oever van de Narmada rivier, nabij het dorp Hathnora in het Sehore district van de Madhya Pradesh deelstaat in Indië.










Arun Sonakia

 In 1982 vond de geoloog Arun Sonakia de linker helft van  een schedeldak. Kort daarna werd een rechter sleutelbeen gevonden

http://de.wikipedia.org/wiki/Arun_Sonakia








Narmada skull

- Volgens Sonakia die zich steunde op een datering met de paleomagnetisme methode en op morfologische (*)vergelijkingen met bestaande fossiele schedels en aan de hand van gevonden beenderen van zoogdieren was de schedel 500-600 Ka oud en klasseerde hem aanvankelijk als Homo erectus narmadensis , de "Narmada man"  
(*) Hij berekende de hersencapaciteit op 1260 cc.



- Na onderzoek van de schedel besloot de paleontoloog Marie Antoinette de Lumley dat de schedelkap afkomstig was van een vrouwelijk individu van 27-32 jaar oud.
Een U238 datering op een dierlijk fossiel uit dezelfde laag wees op een ouderdom van 236 Ka. 
De Lumley en Sonakia klasseerden de schedel, gelet op de grote hersencapaciteit,  als een " geëvolueerde" Homo erectus. Andere onderzoekers zagen er een Homo heidelbergensis in terwijl nog andere onderzoekers er kenmerken in herkenden van een archaïsche Homo sapiens

- In 1997 vond de paleontoloog A.R Sankhyan er in een stratigrafische laag die er juist boven lag een linker sleutelbeen (*) en een rib. Beide fossielen bleken afgaande op de grootte en bouw afkomstig te zijn van een pygmee-achtig individu.

- Volgens de laatste gegevens zou de schedel ca. 250 Ka en het sleutelbeen en de rib ca. 200 Ka oud zijn en dus uit het einde van het Midden Pleistoceen stammen.

http://www.fondationiph.org/spip.php?article70
http://www.frontline.in/static/html/fl2925/stories/20121228292512404.htm
http://www.downtoearth.org.in/content/loneliness-narmada-human

http://knowledge.sagepub.com/view/anthropology/n636.xml
http://johnhawks.net/weblog/fossils/middle/narmada_scan_2005.html
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0047248408001978
http://www.friedrich-kelm.de/Antworten/Kap12_narmadensis.pdf




Netankheri


- De site is gelegen op 3 km stroomopwaarts  van de Hathnora site langs de Narmada rivier.

- In 2012 ontdekte de antropoloog Anek R. Sankhyan een fragment van een dijbeen (NTK-F-07-05) en een fragment van een opperarmbeen (NTK-F-02-07) in twee verschillende stratigrafische niveaus die gevormd werden in het Midden Pleistoceen (781-126 Ka)

Narmada Netankheri
fragment opperarmbeen/humerus
NTK-F-02-07


Narmada Nethankheri
fragment dijbeen/femur
NTK-F-07-05
















(a) artefacten Nethankeri bij opperarmbeen
(b) artefacten Hathnora bij sleutelbeen
- Het opperarmbeen/humerus (NTK-F-02-07)was afkomstig van een klein individu zoals ook werd vastgesteld bij  het sleutelbeen en de rib die in 1997 in Hathnora waren gevonden.
- Afgaande op de artefacten die ter plaatse werden gevonden zou men kunnen afleiden dat de " pygmee-achtige" populatie (*) leefde rond de overgang Midden- naar Laat Paleolithicum.
* Midden Paleolithicum (300-35 Ka)
Laat Paleolithicum (35-10 Ka)
 





(*) Deze populatie zouden  de voorouders kunnen zijn van de Andaman pygmeeën die leefden op de Andaman eilanden in de golf van Bengalen .
In dit geval zou die populatie de overtocht uit Afrika gemaakt hebben vóór de Toba eruptie en de vulkanische winter hebben overleefd.
http://en.wikipedia.org/wiki/Toba_eruption

- De robuuste kenmerken van het dijbeen/femur (NTK-F-07-05) komen overeen met de schedelkap uit Hathnora en doen denken aan de Homo erectus.
De verhoudingen van de afmetingen van het dijbeen toont evenwel sterke overeenkomst met de Homo neanderthalensis.

- Volgens de laatste gegevens is het dijbeen/femur ca. 250 Ka oud en stamt uit het einde van het Midden Pleistoceen.
Het opperarmbeen is jonger en wordt geschat op ca. 75 Ka en stamt dus uit het Laat Pleistoceen (126-12 Ka)

K.A.Kennedy

- De antropoloog K.A.Kennedy beaamt dat de schedel van de " Narmada Man" anatomische eigenschappen gemeen heeft met de Aziatische Homo erectus maar dat morfologisch en morfometrisch een grote affiniteit bestaat met de fossielen van de Aziatische archaïsche Homo sapiens.
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1776655http://en.wikipedia.org/wiki/Kenneth_A._R._Kennedy


http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-05/science/35619491_1_fossils-bone-hominin
http://indianbiodiversitytalk.blogspot.be/2013/01/pygmy-sized-human-ancestor-in-central-narmada-valley-fossil.html
http://www.academia.edu/1981378/New_Postcranial_Hominin_Fossils_from_the_Central_Narmada_Valley_India

******************************************************************* Vraagteken ?*********
  • Afrika

Buia



Danakil depressie




Buia site




















- In 1995 werd in de Danakil depressie 20 km ten zuiden van het dorp Buia/Erithrea een schedel (UA 31) van ca. 1.0 Ma oud gevonden in de Uadi Aalad laag.

Buia schedel (UA31)

- Hij heeft primitieve kenmerken van de Homo erectus zoals een robuuste schedel en massieve wenkbrauwbogen maar de vorm van het wandbeen in de schedel is dan weer een meer geëvolueerd kenmerk.
- De schedel had een hersencapaciteit van 750 -800 cc.

- Er werden nog overblijfselen gevonden, waarschijnlijk afkomstig van hetzelfde individu zoals 2 snijtanden (UA 222 en UA 369), 1 heiligenbeen (UA 173) en 2 fragmenten van het bekken (UA 466) en (UA 405). Afgaande op de vorm van het bekken gaat het hier om een vrouwelijk individu 

- De schedel en de andere fragmenten zijn afkomstig van de Homo erectus / Homo ergaster.

http://geoserver.itc.nl/melkakunture/panel.asp?w=w03&p=p50&i=none#
http://kemey.blogspot.be/2013/06/guest-writer-tsegai-medin.html
http://www.eriswiss.com/?p=4978
 

http://www.rivistaitalianadipaleontologia.it/page_54.html
http://www.docstoc.com/docs/49714426/GEOCHEMICAL-STUDY-OF-THE-ALID-HYDROTHERMAL-SYSTEM-DANAKIL-DEPRESSION



Mulhuli-Amo



Mulhuli-Amo
"Handbijlen esplanade"

 - De Mulhuli-Amo site ligt 4.7 km ten zuiden van de  Buia site in de Danakil depressie/ Erithrea.

- De site is vooral bekend door de grote concentratie (*) aan handbijlen uit de Acheuleaan periode.
(*) Wordt de " handaxes esplanade" genoemd  





- In 2010 werden er schedelfragmenten en fragmenten van maaltanden gevonden.
De schedelfragmenten vertonen gelijkenis met de UA 31 uit Buia en is waarschijnlijk ook afkomstig van de Homo erectus/ Homo ergaster.



Mulhuli-Amo
Wandbeen fragmenten

Mulhuli-Amo
Maaltanden













 http://www.academia.edu/4992769/Mulhuli-Amo_a_new_late_Early_Pleistocene_paleoanthropological_site_in_the_northern_Danakil_Depression_Eritrea
 http://www.shabait.com/articles/nation-building/7953-eritreas-new-specimen-fossils-expected-to-announce-the-progressive-evolution-of-homo-heidelbergenesis
 http://kemey.blogspot.be/2013/06/guest-writer-tsegai-medin.html



***** nieuw inzicht : Homo ergaster of Homo erectus *********************************


Daka

- De site bevindt zich in de Middle Awash vallei, deel van de Afar depressie in Ethiopië

William Henry Gilbert
- In 1997 vond de jonge antropoloog Henry Gilbert een schedel (BOU-VP-2/66) in de Dakanihylo Member (*) van de Bouri formatie.
(*) Dakanihylo Member is een geologische eenheid van 20-45 m dik in de Bouri formatie, een gans gebied bestaande uit een dikke laag sedimenten. 
http://www.fossilized.org/WHGilbert_CV.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Bouri_Formation



- De schedel met een hersencapaciteit van 995 cc werd als een Homo erectus beschreven door de paleontoloog Berhane Asfaw en de paleoantropoloog Tim White.

Berhane Asfaw

Tim White













http://en.wikipedia.org/wiki/Berhane_Asfaw
http://en.wikipedia.org/wiki/Tim_D._White


Daka skull
(BOU-VP-2/66)
- De schedel werd volgens de stratigrafische laag waarin hij werd gevonden op ca. 1.0 Ma.
 - Behalve de schedel werden nog een aantal overblijfselen gevonden :
 2 fragmenten van het schedeldak ( BOU-VP/1/108) en (BOU-VP-1/114)
1 fragment van een onderkaak (BOU-VP-3/154)
3 dijbeenfragmenten (BOU-VP-1/75), (BOU-VP-2/15) en (BOU-VP-19/63) 
1 fragment van een scheenbeen (BOU-P-1/109)
1 voetbeentje (BOU-VP-2/95)

- Naast de menselijke resten werden ook dierlijke fossielen en werktuigen van de Acheuleaan industrie opgegraven.

- Volgens de onderzoekers vertoont de schedel voldoende gelijkenis met de Aziatische schedel uit dezelfde periode om te besluiten dat de Homo ergaster en de Homo erectus in feite één en dezelfde species (*) zijn met name de Homo erectus.
 (*) Volgens die onderzoekers ontstond de Homo erectus 1.8 Ma geleden en bevolkte op een relatief  korte tijdsspanne Afrika, Europa en Azië. In Afrika evolueerde hij naar de Homo sapiens, in Europa evolueerde hij naar de Homo neanderthalensis en in Azië stierf hij uit.
Ze laten in het midden of de species in Afrika dan wel in Azië ontstond, maar ze besluiten dat 1.0 Ma later de gelijkenissen tussen de wijdverspreide populaties voldoende zijn om te gewagen van één species de Homo erectus.

 http://en.wikipedia.org/wiki/Daka_skull
http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2002/03/20_daka.html
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2829399/
http://meeting.physanth.org/program/2013/session23/carlson-2013-a-multivariate-analysis-of-the-daka-calvaria-bou-vp-266-and-implications-for-homo-erectus-taxonomy.html
http://www.emilianobruner.it/pdf/Daka_03_emi.pdf
http://www.paleoanthro.org/static/journal/content/PA20090169.pdf

********************************* nieuw inzicht : Homo ergaster of Homo erectus ****


Ileret


Ileret footprints

Bij de stad Ileret/Kenia zijn in 2009 verschillende versteende voetafdrukken gevonden van 1.5 Ma oud, meteen de oudste voetafdrukken van moderne mensachtige voeten
De grote teen was evenwijdig met de andere tenen en de voet had een duidelijke voetboog (*) zoals de moderne mens.
Afgaande op de voetmaat 43 wordt de lengte van het individu geschat op ca 1.74 m
(*) De voetboog zorgt voor de gewichtsverdeling tijdens het lopen


- De voetsporen worden toegeschreven aan de Homo ergaster/ Homo erectus

http://www.earthmagazine.org/article/homo-erectus-footprints-show-modern-way-walking
http://donsmaps.com/erectus.html
http://www.hominides.com/html/actualites/pas-empreintes-ileret-kenya-0178.php
http://www.earthmagazine.org/article/homo-erectus-footprints-show-modern-way-walking
http://www.sciencemag.org/content/323/5918/1197.abstract
 
http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7913375.stm


Wonderwerk cave




Wonderwerk cave
- De site is een grot in de Dolomiet rotsen van de Kuruman Hills bij de stad Kuruman in de North Cape provincie / Zuid Afrika.
De sedimenten zijn 6 m dik en zijn afkomstig uit het vroeg, midden en laat Paleolithicum.






Michael Chazan

Vanaf 1940 hebben verschillende archeologen opgravingen gedaan en werktuigen gevonden uit de verschillende stadia van het Paleolithicum.
- De recentste onderzoeken werden uitgevoerd door een team o.l.v. de archeoloog Michael Chazan die de bevindingen van zijn onderzoek presenteerde in 2009

http://www.archaeological.org/lecturer/michaelchazan






Wonderwerk cave
Micrograaf van verbrande beenderen
- In de sedimenten van 1 Ma oud werden beenderen gevonden die waren verhit (*) m.a.w. de Homo erectus zou het vuur hebben gebruikt om eten te roosteren.

(*) Microscopisch onderzoek toonde de typische verkleuring aan die beenderen ondergaan bij verhitting boven 400 gr.
 http://www.thehindu.com/sci-tech/science/humans-may-have-used-fire-one-million-years-ago/article3274212.ece





******* Homo erectus ************************************************************



Homo erectus
(illustratie)
- De Homo erectus was groot, sterk gespierd en volledig bipedaal zoals de moderne mens. Hij had een fors voorhoofd en brede jukbeenderen.
Het dimorphisme was afgenomen t.o.v de Homo habilis.

lengte  : 1.60 -1.80 m
gewicht : 40 -68 kg
hersenen : 750 -1300 cc







Werktuigen van H.erectus
(600 Ka)
- In Azië werden niet de grote vuistbijlen gevonden die in Afrika vanaf 1.65 Ma geleden voorkwamen.
In Bose/China werden grote snijwerktuigen gevonden die vergelijkbare vaardigheden vereisten als voor het vervaardigen van vuistbijlen. 





http://factsanddetails.com/world.php?itemid=1479&catid=56
http://www.sciencemag.org/content/287/5458/1566
http://archive.archaeology.org/online/features/java/index.html
http://tsjok45.wordpress.com/2012/09/22/homo-erectus/
http://arstechnica.com/science/2011/08/origin-of-sophisticated-stone-tools-pushed-back/
http://www.athenapub.com/13intro-he.htm



Venus of Tan Tan




Draa rivier

De site ligt aan de rechteroever van de Draa rivier, enkele km ten Zuid-Westen van de woestijnstad Tan Tan in de regio Guelmin-Es Semara , Marokko













Lutz Fiedler

- In 1911 vond de archeoloog Lutz Fiedler tijdens opgravingen een "pierre figure" of een "proto-figurine" op een diepte van 
15 m in een alluviale sedimentenlaag 

ttp://archaeologie-news.blog.de/2005/07/07/kurzbiografie_des_prahistorikers_lutz_fi/









Venus van Tan Tan
(h=58 mm b=26 mm
d=12 mm)



Het beeldje bestaat uit kwartsiet. 
Er zijn groeven te zien die een nek, armen en benen suggereren.





















Tan Tan
Handbijlen

Bifaciale handbijlen uit het Midden-Acheulean (300-500 Ka) lagen in de laag waar het beeldje werd gevonden.
Hieruit kan men indirect de ouderdom van het beeldje bepalen.
http://en.wikipedia.org/wiki/Acheulean











Er is geen consensus onder de wetenschappers of het beeldje al dan niet door de Homo erectus werd gemaakt alsook of de Homo erectus en de Homo heidelbergensis, die leefden tijdens het Acheulian ,bekwaam waren symboliek te bedenken.


Stanley Ambrose
Robert Bednarik















De archeoloog Robert Bednarik huldigt de stelling dat de algemene contouren op een natuurlijke manier zijn ontstaan maar dat de groeven die de nek, benen en armen accentueren kunstmatig zijn aangebracht.

- De archeoloog Stanley Ambrose daarentegen beweert dat het hier gaat om een 
" fortuitous natural weathering"

http://www.semioticon.com/people/bednarik.htm
http://www.anthro.illinois.edu/people/ambrose

http://donsmaps.com/tantanvenus.html
http://www.visual-arts-cork.com/prehistoric/venus-of-tan-tan.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Venus_of_Tan-Tan
http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3047383.stm




Besluit

- In Afrika evolueerde de Homo habilis via de Homo ergaster tot de Homo erectus. De Homo erectus verliet Afrika waarschijnlijk meer dan 1.8 Ma geleden en migreerde in verschillende golven naar China en Java (erectus en floresiensis) en Georgië (georgicus).
Mogelijk stierf (*) de Homo erectus uit in Azië en Europa. In Afrika evolueerde de Homo erectus verder tot een modernere Homo species die 120 Ka geleden begon aan een nieuwe migratiegolf.
(*) Andere wetenschappers denken dat de Homo erectus terugkeerde naar Afrika en daar verder ontwikkelde tot een modernere Homo species.
Indien de Australopithecus Azië zou hebben bereikt, dan kan de genus Homo ook in Azië zijn ontstaan.

- Een aantal kenmerken, gebeurtenissen en gedragingen kwamen voor het eerst voor bij de Homo erectus:
  • De eerste verschijning van een Hominide buiten Afrika
  • Het gebruik van vuur
  • Systematisch jagen
  • De eerste Homo species met een voor de mens typische uitwendige neus
  • Verhoogde hersencapaciteit
  • Verminderd dimorfisme 
- Sommige wetenschappers zijn van mening dat er belangrijke verschillen zijn tussen de Aziatische en de "Afrikaanse" Homo erectus die ze onderbrengen in een aparte species de Homo ergaster (zie deel 3)
Zo komen bepaalde kenmerken volgens hen enkel voor bij de Aziatische fossielen zoals grote tanden, de sagittal keel (*) en het massieve schedeldak. Andere wetenschappers vinden dit onvoldoende om van een aparte species te spreken.
http://www.stanford.edu/~harryg/protected/chp22.htm
http://archaeologyinfo.com/homo-erectus/

Sagittal keel

(*) Sagittal keel is een verdikking bovenaan de schedel die waarschijnlijk diende als beveiliging tegen een slag op de schedel en als aanhechtingspunt voor de kauwspieren. De sagittal keel kwam voor bij de Homo erectus en de Homo heidelbergensis maar verdween tijdens de verdere evolutie naar een dunnere schedel om plaats te maken voor een groter hersenvolume. 





- De vondsten in Narmada zijn nog te gering om zekerheid te verschaffen over hun classificatie. Volgens Chris Stringer zou de schedel kunnen afkomstig zijn van de Homo denisova.

- Tekenend voor de strekking die leeft onder de Chinese wetenschappers is de uitspraak van de Chinese archeoloog Wei Qi naar aanleiding van de opgravingen in het Nihewan basin : "If we can discover a single stone tool 2.5 million years ago in Nihewan, it proves the existence of human beings at that time. Then Nihewan, instead of Africa, will be the origin of humankind. It is a matter of when, who and in which stratum the fossils of ape man will be found in Nihewan,"



 * Info *

Dateringsmethodes


* ESR : (Electron Spin Resonance) is een spectroscopische techniek om vrije radicalen te detecteren.
Straling veroorzaakt na een lange periode de vorming van vrije radicalen in het tandglazuur. Met ESR-spectroscopie worden de vrije radicalen gedetecteerd en mits kalibratie kan de ouderdom van de tanden bepaald worden.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Elektronspinresonantie


* Radiometric dating : Radiometrische datering die steunt op het radioactief verval van natuurlijke isotopen met o.a. U/Pb, U/Th, Ar40/Ar39, U238/U234, C14 ...
http://nl.wikipedia.org/wiki/Radiometrische_datering


* Fission Track Dating : Radiometrische datering die steunt op de analyse van de splijtingsporen die U238 bij zijn verval achterlaat in kristallen of vulkanisch glas. Voorwaarde is dat de kristallen  voldoende U238 bevatten.( Zr bevat voldoende U238 )
De Fission Track Methode (FTM) wordt gebruikt in een bereik van 0.1 - 20000 Ma om vulkanische erupties en artefacten te dateren.
http://en.wikipedia.org/wiki/Fission_track_dating
http://www.minpet.ugent.be/fission.htm

* Accelerated Mass Spectrometry  : Wordt toegepast indien uiterst weinig materiaal beschikbaar is (< 1 mg). De C14 isotopen worden via de massaspectrometer afgezonderd zodat voldoende materiaal beschikbaar is.
http://archaeology.about.com/od/amthroughanterms/g/ams_radiocarbon.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Accelerator_mass_spectrometry

* Amino Acid Dating : Aminozuren zijn optisch actief (d & l configuratie). Enkel het l -Aminozuur komt voor in levende organismen. Na afsterven ontstaat er na verloop van tijd door racemisatie een racemisch mengsel van d- en l- Aminozuren. De verhouding d/l is een maat voor de ouderdomsbepaling.
http://en.wikipedia.org/wiki/Amino_acid_dating

* Oxygen Isotope Stage : is een onderdeel van chronostratigrafie d.i. het dateren van gesteenten.
De methodiek is gebaseerd op het feit dat de 3 isotopen van Zuurstof (99.759% O16, 0.0374% O17, 0.2039% O18) in een bepaalde verhouding aanwezig zijn onder een gebonden vorm in water (H2O).
Er bestaat een evenwicht tussen de gehaltes aan isotopen in de atmosfeer (waterdamp) en de oceanen.
Bij het verdampen wordt dit evenwicht verbroken omdat water met het O16 isotoop gemakkelijker verdampt dan water met de zwaardere isotopen. Wanneer het regent wordt het evenwicht hersteld.
In de ijstijden daarentegen valt op de hogere breedten de neerslag onder de vorm van sneeuw die overgaat in ijs en niet terugvloeit naar de oceanen , waardoor het evenwicht voor langere tijd verbroken wordt : de oceanen bevatten in de ijstijden meer O18 dan in de warmere periodes.
Deze gewijzigde verhouding vindt men terug in het CaCO3 waaruit het skelet is opgebouwd.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Marine_Isotope_Stage




geel = gematigd klimaat
bauw = ijstijden



* Thermoluminescence :  dateringsmethode die gebaseerd is op het feit dat kristallijne structuren in sedimenten worden " aangeslagen"  door de achtergrondstraling.
Wanneer de sedimenten tijdens de meting worden verhit zenden ze een zwak lichtsignaal uit proportioneel met de, in de loop der tijden, ontvangen straling.
http://en.wikipedia.org/wiki/Thermoluminescence_dating


* Optically Stimulated Luminescence : OSL is afgeleid van de thermoluminescence, maar i.p.v verhitting worden de sedimenten gestimuleerd door licht.
 http://en.wikipedia.org/wiki/Optically_stimulated_luminescence


* Paleomagnetisme  : Paleomagnetisme is de meting van de richting van het magnetisch veld in gesteenten. Omdat het aardmagnetisch veld in de loop der tijden regelmatig omkeerde kan het als ruwe datering gebruikt worden.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Omkering_van_het_aardmagnetisch_veld
http://en.wikipedia.org/wiki/Paleomagnetism



* Cosmogenic dating steunt op de meting van de isotopen  Be10 en Al 26 die uit het SiO2 van het kwartshoudend gesteente zijn ontstaan door kosmische straling. De hoeveelheid van die isotopen geeft in combinatie met hun radioactief verval een maat voor de duur dat het gesteente werd blootgesteld of werd bedekt na de blootstelling aan de kosmische straling. 

 http://en.wikipedia.org/wiki/Surface_exposure_dating
 http://en.wikipedia.org/wiki/Cosmogenic_nuclide
http://www.antarcticglaciers.org/glacial-geology/dating-glacial-sediments-2/cosmogenic_nuclide_datin/
http://www.landforms.eu/cairngorms/cosmo.htm


* Magnetostratigrafie is het relatief dateren van gesteentelagen aan de hand van het magnetisme in die gesteentelagen. Magnetostratigrafie maakt gebruik van de omkeringen van het aardmagnetisch veld die in de loop van de geologische geschiedenis plaatsvonden 
http://en.wikipedia.org/wiki/Magnetostratigraphy

  









Documentatie skelet

http://en.wikipedia.org/wiki/Human_skeleton
http://www.wesnorman.com/lesson1.htm


Bronnen

Op het spoor van de mens - Richard E.Leakey (ISBN 90 274 9470 3)
Overlevers - Chris Stringer ( ISBN 978 90 468 1130 6)
Het verhaal van de mens - dr.Alice Roberts (ISBN 978 90 817 6880 1)

http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/palaeo.html
http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/brown99.pdf
http://hominines.portail-svt.com/index.php?lng=fr
http://www.perfettaletizia.it/archivio/infomazione/evoluzionismo/inglese/2schema.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Timeline_of_human_evolution
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_transitional_fossils#Human_evolution
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_hominina_fossils
http://www.boneclones.com/catalog-fossil-hominids.htm
http://www.macroevolution.net/human-evolution-chart.html
http://www.macroevolution.net/human-evolution-timeline.html
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_fossil_sites
http://en.wikipedia.org/wiki/Human_evolution
http://www.bradshawfoundation.com/origins/index.php
http://en.wikipedia.org/wiki/Hominina
http://en.wikipedia.org/wiki/Timeline_of_human_prehistory
http://nl.wikipedia.org/wiki/Prehistorie_van_A_tot_Z
http://en.wikipedia.org/wiki/Homo
http://nl.wikipedia.org/wiki/Homo_(geslacht)
http://www.museumkennis.nl/nnm.dossiers/museumkennis/i004125.html
http://www.pbs.org/wgbh/nova/hobbit/tree-nf.html
http://truthopia.wordpress.com/2009/02/20/i-science-f-the-origin-of-man-evolution-style/
http://www.talkorigins.org/faqs/homs/species.html
http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/fossils
http://www.modernhumanorigins.com/
http://frontiersofzoology.blogspot.be/2012_04_01_archive.html
http://www.becominghuman.org/node/human-lineage-through-time
http://www.pbs.org/wgbh/nova/hobbit/tree-nf.html
http://tolweb.org/treehouses/?treehouse_id=4438
http://www.natuurinformatie.nl/nnm.dossiers/natuurdatabase.nl/i004125.html
http://www.ecotao.com/holism/hu_austral.htm
http://www.pbs.org/wgbh/evolution/humans/humankind/a.html
http://www.evolutietheorie.ugent.be/node/185
http://www.scienceinafrica.co.za/2001/nov/ancestor.htm
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1469-7580.2008.00871.x/pdf
http://www.modernhumanorigins.com/
http://web.mesacc.edu/dept/d10/asb/origins/koobi/catalog.html
http://fkserv.ugent.be/khk/studies/hoofdstuk%202%20-%20de%20menselijke%20evolutie,%20de%20vroegste%20mens,%20de%20vroegste%20mens%20in%20Europa.pdf
http://cogweb.ucla.edu/ep/Paleoanthropology.html


Geen opmerkingen:

Een reactie posten