Blog uit Duffel

11 november 2013

De weg naar Homo sapiens (deel 14 : de archaïsche Homo sapiens in China)


In deel 14 bekijken we de voornaamste vindplaatsen van de Homo sapiens in China. We zullen daarbij stoten op enkele ontdekkingen in de Jinniushan grot, Dali  die mogelijk niet stroken met het " Out of Africa " scenario. Het tijdstip waarop de Homo sapiens emigreerde uit Afrika  blijkt minstens zo'n 50 Ka vroeger te liggen dan algemeen werd aangenomen of ontstond hij nog vroeger in Azië ?


De weg naar Homo sapiens - index
http://dirkdrubbel.blogspot.be/2014/08/de-weg-naar-homo-sapiens-index.html




Vindplaatsen van de archaïsche Homo sapiens
http://anthro.palomar.edu/homo2/mod_homo_4.htm
http://biologos.org/blog/archaic-homo-sapiens-in-east-asia-part-1
http://biologos.org/blog/archaic-homo-sapiens-in-east-asia-part-2








Zhoukoudian


Upper Cave


Zhoukoudian upper Cave
- De site is een grot, de Upper Cave (Shandingdong), in een grottencomplex bij het dorp Zhoukoudian 50 km ten ZW van Beijing/China.

- De grot werd in 1930 ontdekt en in 1933 startten de opgravingen.



- Er werden 3 schedels gevonden die gedateerd werden als  10 - 25 Ka oud.
Beide schedels behoren tot de Homo sapiens. De schedel uit Upper Cave 101 had een hersencapaciteit van 1500 cc tegenover 1380 cc voor de schedel uit Upper Cave 102.


Zhoukoudian
Upper Cave 101
Skull Homo sapiens

Zhoukoudian
Upper Cave 102
Skull Homo sapiens


- Bij de schedels werden er naalden, gemaakt uit beenderen, kralen en poeder van rode hematiet gevonden.

 http://australianmuseum.net.au/image/Homo-sapiens-skull-from-Zhoukoudian-angled-view
http://en.wikipedia.org/wiki/Zhoukoudian
http://www.at0086.com/Zhoukoudian-Site/
http://www.chinalandscapes.com/china-guide/zhoukoudian.html
http://www1.chinaculture.org/library/2008-02/15/content_36914.htm



Liujiang


Liujiang heuvel

- De site is een kleine grot, de Tongtianyan cave , op een heuvel in Liujiang in de Guangxi regio / Zuid China









Liujiang
Schedel Homo sapiens

- In 1958 werd er een schedel en enkele beenderen ontdekt door landarbeiders.
De schedel heeft een hersencapaciteit van 1567 cc, heeft moderne kenmerken en is duidelijk afkomstig van een Homo sapiens.

- Men is nog niet zeker van de ouderdom van de schedel.







Guanjun Shen

- Volgens de geoloog Guanjun Shen komt de schedel waarschijnlijk (*) uit een laag sediment van 111 - 139 Ka oud.
(*) Er is geen zekerheid  omtrent de laag waaruit de schedel afkomstig is. Datering van de schedel zelf kan zekerheid brengen. Hiervoor is het wachten op toelating van de Chinese overheid. 




*** Stel dat de schedel van Liujiang 130 Ka oud is en we gaan uit van het "Out of Africa" scenario dan moeten er, gezien de tijdspanne die nodig om van Ethiopë  naar Zuid China te migreren,  in Afrika veel oudere fossielen van die species gevonden worden . De oudst bekende van Omo in Ethiopië zijn 160 Ka oud. De vraag is dan of een populatie archaïsche Homo sapiens in die tijdspanne zo ver kon migreren. 

http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/Liujiang.html
http://donsmaps.com/liujiang.html
http://www.phschool.com/science/science_news/articles/chinese_roots.html


Jinniushan


Jinniushan Grot

- De site is een kalksteengrot die zich bevindt op 70 m hoog op een alleenstaande berg (Jinniushan berg) 8 km te zuiden van Dashiqiao in het departement Yingkou in de provincie Liaoning/ China
 
- Bij de start van de opgravingen in 1974-1978 was de grot trouwens ingestort.  



Jinniushan schedel

- In 1984 werden menselijke resten opgegraven : een schedel, 6 ribben, 2 ribben, een ellepijp en verschillende beentjes uit handen en voeten. Afgaande op de slijtage van de maaltanden ging het over een jonge volwassene van ca. 20 jaar oud.
- Verschillende moderne kenmerken zoals een relatief dunne schedelwand, een rond achterhoofdsbeen, morfologie van het aangezicht en de hersencapaciteit van 1335-1390 cc  resulteerde dat het individu werd ingedeeld bij de archaïsche Homo sapiens 


- De laag waarin de beenderen werden gevonden werd via U series gedateerd op 200-280 Ka, maar recentere datering houdt het op 200 Ka.(*)
(*) Deze ouderdom is in conflict met het " Out of Africa " scenario waarbij de archaïsche Homo sapiens rond 160 Ka geleden, in een eerste golf, uit Afrika migreerde naar Azië. Dit ligt aan de basis van de theorie dat er in China een archaïsche Homo sapiens is ontstaan.

http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/jinniush.html
http://www1.chinaculture.org/library/2008-02/15/content_33514.htm
http://history.cultural-china.com/en/52History12890.html


Dali


Thianshuigou site

- De site is een terras (*) bij het dorp Jiefang 30 km ten noorden van de stad Dali in de Shaanxi provincie / Centraal China
(*) Het Tianshuigou terras bestaat uit loess d.i. een eolische afzetting.
http://en.wikipedia.org/wiki/Loess





Dali schedel
- In 1978 werd in het loess een schedel  van een archaïsche Homo sapiens gevonden.
- De schedel heeft een mix van archaïsche en moderne kenmerken. De eerder ronde vorm van de niet robuuste schedel en het vlakke neusbeen zijn moderne trekken maar de uitgesproken wenkbrauwbogen zijn trekken die doen denken aan een Homo erectus. Merkwaardige tussenvormen zijn het kleine voorhoofd en de hersencapaciteit van 1130 cc.
 
- Volgens de datering van de laag waarin de schedel werd gevonden, zou de ouderdom 260 - 300 Ka (*) bedragen.
Andere bronnen steunen op de U-series datering van tanden van een os die ter plaatse werden gevonden en een ouderdom van 180-230 Ka aangaven. 
(*) Ook de Dali man voedt de hypothese dat er zowel in Afrika als in Azië een gescheiden evolutie naar de Homo sapiens heeft plaatsgevonden.

http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/dali.html
http://dispatchesfromturtleisland.blogspot.be/2011/11/is-dali-man-really-209000-year-old.html
http://link.springer.com/article/10.1360%2F02tb9289#page-1
http://www.mnhn.fr/expo/chine/dali.htm
http://hua.umf.maine.edu/China/Xian/Shaanxi_History/pages/007_History_Museum.html


Zhirendong


Zhirendong grot

- De site is de Zhiren grot (*) in een steile kalksteenheuvel, 34 m boven de Hejiang rivier nabij de stad Chongzuo in de Guangxi provincie / Zuid China.

(*) grot = dong . Wordt ook als Xhirendong vermeld in de literatuur.







Wu Liu

- In 2007 ontdekte een team o.l.v. de paleontoloog Wu Liu een onderkaak en 2 maaltanden. 










http://www.monaco-sciences.com/index.php?option=com_content&view=article&id=91&Itemid=98





Zhirendong
onderkaak en tanden
- De onderkaak is robuust maar vertoont duidelijk een kin en wordt verondersteld afkomstig te zijn van de archaïsche Homo sapiens.
- De fossielen werden gedateerd (*) op 100 Ka oud.
(*) De datering werd verricht op de overdekkende calcietlaag en niet op de fossielen zelf. Het is niet ondenkbaar dat er zich in de loop der tijden verstoring c.q. inversie van de lagen heeft voorgedaan wat de datering onbetrouwbaar maakt. 


http://de.wikipedia.org/wiki/Zhirendong
http://www.hominides.com/html/actualites/homme-zhirendong-presence-chine-100000-ans-0363.php
http://www.dombosco.fr/article-l-homme-de-zhirendong-60061778.html
http://www.sciencedaily.com/releases/2010/10/101025172924.htm
http://www.pnas.org/content/early/2010/10/15/1014386107.abstract
http://www.nature.com/nature/journal/v468/n7323/fig_tab/468512a_F1.html
http://www.lefigaro.fr/sciences/2010/10/26/01008-20101026ARTFIG00805-l-homme-moderne-pourrait-avoir-des-ancetres-asiatiques.php?cmtpage=0
http://econintersect.com/b2evolution/blog1.php/2011/03/06/modern-man-in-asia-100-000-years-ago




Xuchang



Xuchang site

- De site (*) is gewezen weidegrond bij de stad Xuchang in de provincie Henan / China.
(*) De site werd in 1965 ontdekt toen landbouwers er oude werktuigen vonden.







Xuchang schedel

- In 2007 werden er 16 fragmenten van een schedel gevonden op een diepte van 5 m.
De schedel vertoont een klein voorhoofd en uitgesproken wenkbrauwbogen en zou 80-100 Ka oud zijn. 
- Er werden reeds verkoolde beenderen van dieren gevonden en de archeologen hopen aanwijzingen te vinden op welke manier er een schuilplaats (*) werd gebouwd.
(*) Er is geen grot die als schuilplaats kon gebruikt worden, maar mogelijk was dit een verdwaald individu ?

http://www.donsmaps.com/chinaskull.html
http://www.hominides.com/html/actualites/decouverte-crane-chine-homme-xuchang-0099.php
http://www.theguardian.com/world/2008/jan/24/china.archaeology
http://www.bjreview.com.cn/science/txt/2008-03/11/content_104218.htm
http://www.china.org.cn/english/culture/241213.htm
http://english.cri.cn/2906/2008/04/09/1381@343617.htm


Maba


Shizishan grot

- De site is de Shizishan grot in de " Lion rock" nabij het dorp Maba in de provincie Guandong /China. 









Maba schedel

- In 1958 werd een schedeldak ontdekt die met de U series radiometrisch werd gedateerd op 129- 135 Ka.

- De schedel vertoont een mengeling van archaïsche kentekenen (prominente wenkbrauwbogen) en moderne kentekenen ( ronde schedel de dunne schedelwand).
Hij werd geklasseerd als archaïsche Homo sapiens.



- In 2011 werd op de schedel een geheeld schedeltrauma vastgesteld dat mogelijk de dood heeft veroorzaakt.
De vraag of het trauma door een soortgenoot werd veroorzaakt blijft open.

http://www.livescience.com/17130-ancient-human-head-trauma.html
http://www.examiner.com/article/was-maba-man-murdered
http://www.nbcnews.com/id/45392341/ns/technology_and_science-science/t/owner--year-old-skull-took-whack-head/
http://shaunsmillie.com/2011/11/21/blunt-force-trauma-cave-man-style/
http://news.nationalgeographic.com/news/2011/11/111122-ancient-humans-violence-skull-blunt-trauma-china-science/

http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/maba.html
http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_39054.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Maba_Man



Xujiayao


Xujiayao site

- De site is gelegen op de westelijke oever van de Liyigou rivier, een kleine zijrivier van de Sanggan rivier nabij het dorp Xujiayao in het district Gucheng van de provincie Shanxi/China.
- In 1974 werd de site ontdekt en van 1977 tot 1779 werden er opgravingen verricht 



- Er werden 27 schedelfragmenten opgegraven, behorend tot meerdere individuen, met o.a. fragmenten van het achterhoofdsbeen, het wandbeen en het slaapbeen. Er werd eveneens een fragment van een bovenkaak gevonden dat afkomstig was van een 6-7 jaar oud kind. 

Xujiayao
Achterhoofdsbeen

Xujiayao
Bovenkaak
















Jia Lanpo
- De fossiele resten werden door de archeologen Jia Lanpo  en Wu Maolin beschreven als overblijfselen van de archaïsche Homo sapiens.
Radiometrische datering via U-series op tanden van een neushoorn, die in dezelfde laag werden gevonden, (*) wees een ouderdom aan van 104 -125 Ka.
(*) De fragmentatie van de schedels laat de mogelijkheid open dat er verstoring van de lagen is opgetreden en laat twijfel bestaan over de ouderdom van de menselijke fossielen.
  http://en.wikipedia.org/wiki/Jia_Lanpo





Xujiayao
enlarged parietal foramen
- De schedel Xujiayao 11 vertoont een " enlarged parietal foramen" (*) een fenomeen dat meermaals wordt vastgesteld bij schedels uit het pleistoceen (2.6 Ma - 12 Ka) en het gevolg is van een genetische afwijking waarbij de beenvorming verstoord is en de schedel niet volledig sluit .  
(*) Volgens de paleoantropoloog Erik Trinkhaus wijst dit op inteelt binnen kleine gemeenschappen. 
http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0059587
http://chickgeek.org/inbreeding-common-in-early-humans/#more-4287
http://anthropology.artsci.wustl.edu/photos/718

http://www.sci-news.com/othersciences/anthropology/article00945.html
http://www.laboratoryequipment.com/news/2013/03/fossils-are-evidence-early-human-inbreeding

http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/xujiayao.html
http://de.wikipedia.org/wiki/Xujiayao-Mensch



Panxian Dadong



Panxian Dadong site

 - De site is een grot op de westelijke helling van het Guizhou plateau in het Panxian district van de Guihzou provincie / Zuid China

- De aandacht werd getrokken toen er in 1990 dierlijke fossielen en artefacten werden gevonden.


- In1992 werd een multidisciplinair programma opgestart met als doel verder opgravingen te verrichten in de grot.
- Tijdens de opgravingen van 1992-2005 toonden artefacten en beenderen van de holenbeer en de stegodon (uitgestorven olifant), die snijsporen en tekenen van verhitting vertoonden, aan dat er menselijke activiteit had plaatsgehad. 



Panxian Dadong
tanden


 - Er werden ook 4 tanden gevonden waarvan de ESR analyse op het tandglazuur aantoonde dat ze 130-300 Ka oud zijn.

- De tanden vertonen een combinatie van archaïsche en geëvolueerde kenmerken waardoor ze aansluiten bij de fossielen uit het Midden- en Laat-Pleistoceen die werden gevonden in Europa en West- en Oost-Azië. 
Ze vertonen geen typische Neanderthal- kenmerken maar di geëvolueerde kenmerken zijn onvoldoende om ze met zekerheid  toe te wijzen aan de Homo sapiens.  







Vergelijking snijtanden ( van links naar rechts)
Panxian-Moderne mens-Huanglong-Dingcun-Tongzi-Zhoukoudian
 - De vondst betekent het zoveelste vraagteken betreffende de evolutietheorie van de Aziatische Homo-lijn uit het Midden-Pleistoceen.
  




Huanglong cave 










- De Huanglongdong (*) is een ondergrondse travertijngrot gelegen in de Yunxi regio van de Hubei provincie/centraal China.
(*) De grot wordt de " grot van de gele draak" genoemd.





 - Tijdens opgravingen in de periode 2004-2009 werden 7 tanden gevonden : een hoektand, 3 snijtanden en 3 maaltanden.
- Dierlijke fossielen uit dezelfde laag en stalagmieten werden met ESR en U-series gedateerd op 40-103 Ka.
- De tanden gelijken morfologisch op de tanden van de moderne mens en zijn dus afkomstig van een vroege Homo sapiens. Ze vertonen ook enkele kenmerken eigen aan  tanden uit het laat Pleistoceen.
Volgens het slijtagepatroon komen de tanen van verschillende individuen waarvan de ouderdom voor zes onder hen ligt bij 20-45 jaar en voor één enkele onder 20 jaar. 




Huanglong tanden


- Er werden zwarte zones gevonden in de sedimenten met een C-gehalte van 64-73 % wat wijst op gebruik van vuur(*).
(*) De vuurhaarden werden bovendien gevonden op 100 m van de ingang



- Er werden eveneens artefacten vervaardigd uit steen en beenderen gevonden.
- Beenderen van dieren vertonen schraapsporen veroorzaakt bij het ontvlezen en gebroken beenderen verraadt dat het merg werd opgegeten. 


 -



http://csb.scichina.com:8080/kxtbe/EN/abstract/abstract316522.shtml
http://english.ivpp.cas.cn/rh/as/201012/P020101207397969234955.pdfhttp://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1040618209001876
http://www.at0086.com/Huanglong-Cave/
http://www.chinatouronline.com/china-travel/zhangjiajie/zhangjiajie-attractions/Huanglong-Cave_482.html


Dingcun man



Dingcun site ?

- De site bevindt zich bij het dorp Dingcun in het Xiangfen district in de provincie Shanxi/Noord China. Ze is gelegen op het derde terras van de Fehne rivier, een zijrivier van de Gele rivier.
In 1953 werd de site ontdekt 







Dingcun man
tand
- In 1954 werden er op grote schaal opgravingen verricht.
Er werden 2 snijtanden en 1 kies gevonden van een 12-13 jarig kind.
- In 1976 werd een fragment van een wandbeen opgegraven van een 2-jarig kind.
- De tanden vertoonden gelijkenis met die van de moderne mens en de schedelwand was duidelijk dunner dan bv. de Homo pekinensis.
- De fossielen werden gedateerd op 100-120 Ka en stamden derhalve uit het einde van het Midden -  Pleistoceen.

- De onderzoekers deelden (*) de fossielen in bij de archaïsche Homo sapiens
(*) Volgens de laatste gegevens van het genetisch onderzoek dat de verspreiding van de mens in kaart wil brengen gaat het hier waarschijnlijk over een Homo erectus 


- Behalve dierlijke fossielen werden zo'n 2000 stenen werktuigen gevonden wat wijst op de aanwezigheid van een gemeenschap.


Dingcun man
artefacten
  - De werktuigen die bestonden uit handbijlen, schrapers, getande lemmeten e.a.(*), werden gecatalogeerd onder de "Ordos-Dingcun traditie" en ook als "Laat Acheuleaan" .
(*) Er waren ook stenen ballen die mogelijk als werptuig werden gebruikt. 

http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_39064.htm
http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/History241bye913.html
http://www.china.org.cn/travel/2012-04/16/content_25158235.htm
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1040618213002590
http://de.wikipedia.org/wiki/Dingcun-Mensch
http://german.cri.cn/other/chinageschichte/11.htm
http://202.194.48.102/englishonline/culture/chinaculture/chinaculture/en_travel/2003-09/24/content_36819.htm
http://theolduvaigorge.tumblr.com/post/56333624228/is-the-dingcun-lithic-assembly-a-chopper-chopping
http://www.china10k.com/english/history/1/11/11a/11a22/11a2214.htm

http://orientaldiscovery.com/html/2012/01/201201291520008564.html




Changyang





Fragment bovenkaak
(A) Xujiayao  (B)Changyang (C) Chaoxian
(D)Sangiran 4


- De site is een grot, gelegen op 1300 m hoogte, nabij de stad Zhaojiayan in het Changyang district van de Hubei provincie in Centraal China.
- In 1956 werd er een fragment van een onderkaak met 2 tanden en een derde tand ontdekt.
- De fossielen stammen uit het Laat Pleistoceen en zijn vermoedelijk ca.125 Ka oud.

- De onderzoekers deelden (*) de fossielen in bij de archaïsche Homo sapiens
(*) Volgens de laatste gegevens van het genetisch onderzoek dat de verspreiding van de mens in kaart wil brengen gaat het hier waarschijnlijk over een Homo erectus 






http://de.wikipedia.org/wiki/Changyang-Mensch
http://www.china10k.com/english/history/1/11/11a/11a22/11a2213.htm
http://history.cultural-china.com/en/51History14709.html
http://www.rense.com/general65/edd.htm
http://www.myyangtzecruise.com/changyang-man-site_12604_c/
http://phys.org/news/2012-10-eastern-eurasian-archaic-humans-featured.html



Chaoxian



Fragment bovenkaak
(A) Xujiayao  (B)Changyang (C) Chaoxian
(D)Sangiran 4
- De site is een grot nabij het dorp Yinshan in het Chaoxian district van de Anhui provincie in China.
- In 1982 werd er een achterhoofdsbeenfragment van een jonge vrouw gevonden.
- Volgens de radiometrische datering met U-series zijn de fossielen 150-200 Ka oud.
- De ronding van het achterhoofdsbeen en de dunne wand doen denken aan de archaïsche Homo sapiens.


http://archaeology.about.com/od/cterms/g/chaoxian.htm
http://en.cnki.com.cn/Article_en/CJFDTOTAL-RLXB198403002.htm
http://en.cnki.com.cn/Article_en/CJFDTOTAL-RLXB198703012.htm
 
 

 http://link.springer.com/article/10.1007%2Fs11434-006-2063-7#page-1






Ordos



Salawusu vallei

- De Salawusu ( Sjara-osso-gol) site is genoemd naar de Salawusu vallei die gelegen is ten Z/O van het Ordos plateau in Binnen- Mongolië /Noord China.
- In 1922 werd de site ontdekt door de natuurhistoricus  Emile Licent sj.en de paleontoloog en filosoof Teilhard de Chardin  sj. en ontdekten er een fossiele tand, de " Ordos tand" 
http://fr.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin
http://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89mile_Licent


Salawusu schouderblad
- Bij verdere opgravingen werden verschillende menselijke fossiele gevonden .
Einde jaren 70 werden de jaren o.a. 2 voorhoofdsbeenderen, een achterhoofdsbeen, een onderkaak, een scheenbeen en een dijbeen. In 1980 werd nog een schouderblad (s-11)van een vrouwelijk individu gevonden.

- De fossielen vertonen nog enkele primitievere kenmerken zoals een dikke schedelwand en robuuste dijbeenderen . Ze zijn zijn 30-60 Ka oud en afkomstig van een archaïsche Homo sapiens.(*)
(*) Wordt de Ordos Man en ook de Hetao Man genoemd.



Ordos artefacten
- De artefacten die werden opgegraven bestaan uit schrapers en punten . Ze zijn klein en met de primitieve percussietechniek (*) vervaardigd.
(*) De artefacten zijn ruw afgewerkt en niet verfijnd afgewerkt door slijping. 






http://de.wikipedia.org/wiki/Salawusu
http://link.springer.com/article/10.1007%2Fs11434-006-2063-7
http://news.google.com/newspapers?nid=1346&dat=19801015&id=Io8wAAAAIBAJ&sjid=HvsDAAAAIBAJ&pg=4376,5004244
http://www.le.ac.uk/has/ps/past/past54/past54.html
http://archaeology.about.com/gi/o.htm?zi=1/XJ&zTi=1&sdn=archaeology&cdn=education&tm=15&gps=67_9_1280_596&f=22&su=p284.13.342.ip_&tt=8&bt=6&bts=6&zu=http%3A//www.china10k.com/english/history/1/11/11a/11a22/11a2217.htm
http://csb.scichina.com:8080/kxtbe/EN/abstract/abstract316862.shtml




Besluit

- De laatste 3 jaar is er gedebatteerd over het scenario van de menselijke evolutie en verspreiding. Terwijl het "Out of Africa" scenario ervan uitgaat dat de voorvader van alle moderne mensen, ook alle Aziaten, uit Afrika komt is er een ander scenario, het "Multiregionaal model" dat ervan uitgaat dat er een continue evolutie op regionaal niveau plaatsgrijpt.
- Dit laatste scenario vindt veel weerklank in China hierbij gesteund door de ontdekkingen in Qesem cave, Jinniushan, Dali e.a.
   




* ESR : (Electron Spin Resonance) is een spectroscopische techniek om vrije radicalen te detecteren.
Straling veroorzaakt na een lange periode de vorming van vrije radicalen in het tandglazuur. Met ESR-spectroscopie worden de vrije radicalen gedetecteerd en mits kalibratie kan de ouderdom van de tanden bepaald worden.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Elektronspinresonantie

* Radiometric dating : Radiometrische datering die steunt op het radioactief verval van natuurlijke isotopen met o.a. U/Pb, U/Th, Ar40/Ar39, U238/U234, C14 ...
http://nl.wikipedia.org/wiki/Radiometrische_datering

* Fission Track Dating : Radiometrische datering die steunt op de analyse van de splijtingsporen die U238 bij zijn verval achterlaat in kristallen of vulkanisch glas. Voorwaarde is dat de kristallen  voldoende U238 bevatten.( Zr bevat voldoende U238 )

De Fission Track Methode (FTM) wordt gebruikt in een bereik van 0.1 - 20000 Ma om vulkanische erupties en artefacten te dateren.
http://en.wikipedia.org/wiki/Fission_track_dating
http://www.minpet.ugent.be/fission.htm

* Accelerated Mass Spectrometry  : Wordt toegepast indien uiterst weinig materiaal beschikbaar is (< 1 mg). De C14 isotopen worden via de massaspectrometer afgezonderd zodat voldoende materiaal beschikbaar is.
http://archaeology.about.com/od/amthroughanterms/g/ams_radiocarbon.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Accelerator_mass_spectrometry


* Amino Acid Dating : Aminozuren zijn optisch actief (d & l configuratie). Enkel het

l -Aminozuur komt voor in levende organismen. Na afsterven ontstaat er na verloop van tijd door racemisatie een racemisch mengsel van d- en l- Aminozuren. De verhouding d/l is een maat voor de ouderdomsbepaling.
http://en.wikipedia.org/wiki/Amino_acid_dating


* Fluorine dating : Relatieve datering door meten van het gehalte aan  F- verbindingen (Fluoriden)  in beenderen. Beenderen nemen Fluor op uit het grondwater waarna zich F-verbindingen vormen die accumuleren in de beenderen. Het gehalte is een relatieve maat voor de ouderdom m.a.w. bij verschillende beenderen kan bepaald worden " ouder dan "
http://nl.wikipedia.org/wiki/Radiometrische_datering

* Oxygen Isotope Stage : is een onderdeel van chronostratigrafie d.i. het dateren van gesteenten.
De methodiek is gebaseerd op het feit dat de 3 isotopen van Zuurstof (99.759% O16, 0.0374% O17, 0.2039% O18) in een bepaalde verhouding aanwezig zijn onder een gebonden vorm in water (H2O).
Er bestaat een evenwicht tussen de gehaltes aan isotopen in de atmosfeer (waterdamp) en de oceanen.
Bij het verdampen wordt dit evenwicht verbroken omdat water met het O16 isotoop gemakkelijker verdampt dan water met de zwaardere isotopen. Wanneer het regent wordt het evenwicht hersteld.
In de ijstijden daarentegen valt op de hogere breedten de neerslag onder de vorm van sneeuw die overgaat in ijs en niet terugvloeit naar de oceanen , waardoor het evenwicht voor langere tijd verbroken wordt : de oceanen bevatten in de ijstijden meer O18 dan in de warmere periodes.
Deze gewijzigde verhouding vindt men terug in het CaCO3 waaruit het skelet is opgebouwd.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Marine_Isotope_Stage

 http://en.wikipedia.org/wiki/Cosmogenic_nuclide


geel = gematigd klimaat
bauw = ijstijden


* Thermoluminescence :  dateringsmethode die gebaseerd is op het feit dat kristallijne structuren in sedimenten worden " aangeslagen"  door de achtergrondstraling.
Wanneer de sedimenten tijdens de meting worden verhit zenden ze een zwak lichtsignaal uit proportioneel met de, in de loop der tijden, ontvangen straling.
http://en.wikipedia.org/wiki/Thermoluminescence_dating


* Optically Stimulated Luminescence : OSL is afgeleid van de thermoluminescence, maar i.p.v verhitting worden de sedimenten gestimuleerd door licht.
 http://en.wikipedia.org/wiki/Optically_stimulated_luminescence

* Paleomagnetisme  : Paleomagnetisme is de meting van de richting van het magnetisch veld in gesteenten. Omdat het aardmagnetisch veld in de loop der tijden regelmatig omkeerde kan het als ruwe datering gebruikt worden.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Omkering_van_het_aardmagnetisch_veld
http://en.wikipedia.org/wiki/Paleomagnetism



* Cosmogenic dating steunt op de meting van de isotopen  Be10 en Al 26 die uit het SiO2 van het kwartshoudend gesteente zijn ontstaan door kosmische straling. De hoeveelheid van die isotopen geeft in combinatie met hun radioactief verval een maat voor de duur dat het gesteente werd blootgesteld of werd bedekt na de blootstelling aan de kosmische straling. 

 http://en.wikipedia.org/wiki/Surface_exposure_dating
 http://en.wikipedia.org/wiki/Cosmogenic_nuclide
http://www.antarcticglaciers.org/glacial-geology/dating-glacial-sediments-2/cosmogenic_nuclide_datin/
http://www.landforms.eu/cairngorms/cosmo.htm

* Magnetostratigrafie is het relatief dateren van gesteentelagen aan de hand van het magnetisme in die gesteentelagen. Magnetostratigrafie maakt gebruik van de omkeringen van het aardmagnetisch veld die in de loop van de geologische geschiedenis plaatsvonden 
http://en.wikipedia.org/wiki/Magnetostratigraphy


 
Tijdschaal








 

Documentatie skelet


Menselijke schedel




Menselijke schedel - frontaal


Menselijke schedel - zijde


Menselijke hersenen



Bronnen

Op het spoor van de mens - Richard E.Leakey (ISBN 90 274 9470 3)
Overlevers - Chris Stringer ( ISBN 978 90 468 1130 6)
Het verhaal van de mens - dr.Alice Roberts (ISBN 978 90 817 6880 1)
http://hominines.portail-svt.com/index.php?lng=fr
http://www.perfettaletizia.it/archivio/infomazione/evoluzionismo/inglese/2schema.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Timeline_of_human_evolution
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_transitional_fossils#Human_evolution
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_hominina_fossils
http://www.boneclones.com/catalog-fossil-hominids.htm
http://www.macroevolution.net/human-evolution-chart.html
http://www.macroevolution.net/human-evolution-timeline.html
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_fossil_sites
http://en.wikipedia.org/wiki/Human_evolution
http://www.bradshawfoundation.com/origins/index.php
http://en.wikipedia.org/wiki/Hominina
http://en.wikipedia.org/wiki/Timeline_of_human_prehistory
http://nl.wikipedia.org/wiki/Prehistorie_van_A_tot_Z
http://en.wikipedia.org/wiki/Homo
http://nl.wikipedia.org/wiki/Homo_(geslacht)
http://www.museumkennis.nl/nnm.dossiers/museumkennis/i004125.html
http://www.pbs.org/wgbh/nova/hobbit/tree-nf.html
http://truthopia.wordpress.com/2009/02/20/i-science-f-the-origin-of-man-evolution-style/
http://www.talkorigins.org/faqs/homs/species.html
http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/fossils
http://www.modernhumanorigins.com/
http://frontiersofzoology.blogspot.be/2012_04_01_archive.html
http://www.becominghuman.org/node/human-lineage-through-time
http://tolweb.org/treehouses/?treehouse_id=4438
http://www.natuurinformatie.nl/nnm.dossiers/natuurdatabase.nl/i004125.html
http://www.ecotao.com/holism/hu_austral.htm
http://www.pbs.org/wgbh/evolution/humans/humankind/a.html

http://www.evolutietheorie.ugent.be/node/185
http://www.scienceinafrica.co.za/2001/nov/ancestor.htm
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1469-7580.2008.00871.x/pdf
http://www.modernhumanorigins.com/
http://web.mesacc.edu/dept/d10/asb/origins/koobi/catalog.html
http://fkserv.ugent.be/khk/studies/hoofdstuk%202%20-%20de%20menselijke%20evolutie,%20de%20vroegste%20mens,%20de%20vroegste%20mens%20in%20Europa.pdf
http://exploring-africa.blogspot.be/2008_09_06_archive.html
http://anthropology.ua.edu/bindon/ant270/lectures/hominids2.pdf
http://cogweb.ucla.edu/ep/Paleoanthropology.html
http://coped.people.cofc.edu/FoslPics.html?referrer=webcluster&

http://atala.fr/2012/09/26/c-cro-magnon-lhybride-fr/
http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/palaeo.html
http://anthro.palomar.edu/homo2/mod_homo_1.htm
http://anthro.palomar.edu/homo2/mod_homo_2.htm


http://anthro.palomar.edu/homo2/mod_homo_3.htm
http://anthro.palomar.edu/homo2/mod_homo_4.htm
http://anthro.palomar.edu/homo2/mod_homo_5.htm



 




Geen opmerkingen:

Een reactie posten